Hronika

20 GODINA OD DANA KADA JE JUGOSLAVIJA RASKRSTILA SA MILOŠEVIĆEM Izbori koji su neprikosnovenog vladara POSLALI U PROŠLOST

Bratoubliački rat sa dojučerašnjim sunarodnicima, sankcije, državna pljačka lakovjernih štediša, progon i ubistva političkih protivnika i novinara obilježili su posljednju deceniju 20. vijeka u Jugoslaviji.

20 GODINA OD DANA KADA JE JUGOSLAVIJA RASKRSTILA SA MILOŠEVIĆEM Izbori koji su neprikosnovenog vladara POSLALI U PROŠLOST
FOTO: IGOR JOVANOV, EMIL ČONKIĆ/RAS KOMBO

Beskrupulozna, u kriminal ogrezla, vladavina jednog čovjeka, za koju se vjerovalo da joj se ne nazire kraj, okončana je na današnji dan prije tačno 20 godina, piše Blic.

Tog 24. septembra 2000. Jugoslavija je odlučila da raskrsti sa svim što je predstavljao jedan čovjek, lider Socijalističke partije Srbije Slobodan Milošević.

Neposredni izbor za predsjednika Savezne Republike Jugoslavije desio se samo jednom, i to upravo 24. septembra 2000. godine. Na izbornom listiću za 6.871.595 građana sa pravom glasa nalazila su se četiri predsjednička kandidata.

FOTO: KOSTADIN KAMENOV/RAS SRBIJA
FOTO: KOSTADIN KAMENOV/RAS SRBIJA

U avgustu pred izbore vladajuća koalicija SPS-JUL-SNP kandidovala je tadašnjeg predsjednika Jugoslavije i predsjednika SPS Slobodana Miloševića. Demokratska opozicija Srbije (DOS) osnovana u januaru te godine kao svog kandidata odabrala je Vojislava Koštunicu, predsjednika Demokratske stranke Srbije (DSS), jedne od članica koalicije.

Srpski pokret obnove malo je prije izbora napustio DOS i izašao sa samostalim kandidatom, predsjednikom stranke Vojislavom Mihailovićem, dok je kao četvrti kandidat na izbornom listiću bio Tomislav Nikolić, potpredsjednik Srpske radikalne stranke, koja nije podržala Miloševića.

Predizborne slutnje

Ipak, prije samih izbora u Jugoslaviji su se dešavali ozbiljni “tektonski poremećaji”. CESID je na osnovu analize cjelokupnog predizbornog procesa tada utvrdio niz manjkavosti i doneo zaključak da izborni procesi nisu ispunjavali uslove za fer izbore – većina glavnih medija je ozbiljno i svakodnevno sve opozicione aktere “satanizovala”, dok sa druge strane, prema procijeni CESID bila je narušena i reprezentativnost volje građana u korist vladajuće stranke Slobodana Miloševića.

Mjesec dana pred izbore za predsjednika otet je i ubijen Ivan Stambolić, jedno od glavnih lica Demokratske opozicije Srbije, za koga se pričalo uveliko da bi mogao biti protivkandidat Miloševiću na septembarskim izborima. Za otmicu, a potom i ubistvo odgovorni su pripadnici JSO. To je dodatno uzburkalo javnost i poljuljalo autoritarnu vlast socijalista.

FOTO: EMIL ČONKIĆ/RAS SRBIJA
FOTO: EMIL ČONKIĆ/RAS SRBIJA

Nepriznavanje pobjede i građanska neposlušnost

Šta se desilo 24. septembra 2000. godine? Samo nekoliko sati nakon što su birališta zatvorena Centar za slobodne izbore i demokratiju izlazi sa prvim preliminarnim procijenama rezultata, po kojima je Koštunica bio ubjedljivo ispred Miloševića. Isto veče, te rezultate priznaju DOS, ali i protivkandidati SRS i SPO.

Ipak, potvrde nije bilo od Savezne izborne komisije, koja je preliminarne rezultate iznijela tek 26. septembra, dva dana nakon samih izbora. Tada su naveli da Koštunica jeste dobio u prvom krugu, ali ispod 50 odsto neophodnih glasova da se drugi krug izbora ne bi održao.

Još dva dana kasnije, 28. septembra SIK izlazi sa konačnim rezulatima – Milošević osvojio 40 odsto, dok je Koštunica osvojio 48 odsto, dva procenta manje od neophodnog.

Sa ovim rezultatima opozicija se nije složila i optužila je Miloševića i njegovu koaliciju za izbornu krađu. Sva ta dešavanja su dovela do kulminacije koja je rezultat imala u protestima širom zemlje.

FOTO: EMIL ČONKIĆ/RAS SRBIJA
FOTO: EMIL ČONKIĆ/RAS SRBIJA

U njima DOS poziva na građansku neposlušnost, rudari u kolubarskom basenu uglja stupaju u štrajk, tražeći pobjedu opozicije, u tim danima mnoge škole nisu radile, preduzeća i fabrike su bile zatvarane.

DOS 2. oktobra građanima upućuje poziv za tri dana ispred parlamenta. A onda se desio 5. oktobar i definitivni krah Slobodana Miloševića…

Epilog jednog vremena

Milošević je 11. marta 2006. umro u pritvoru Međunarodnog tribunala u Hagu, gdje mu je suđeno za genocid u Bosni i Hercegovini (BiH) ratne zločine protiv čovječnosti u Hrvatskoj i na Kosovu.

Od uvođenja višepartijskog sistema 1990. SPS, čiji je Milošević bio neprikosnoveni lider, bila je neprekidno na vlasti do 2000. godine, kada je on izgubio predsjedničke izbore.