Možete da nas pratite
i putem aplikacije za
Besplatno na

MAČ STAR ŠEST VIJEKOVA “Ekskalibur” iz Vrbasa sljedeće godine u muzeju RS (FOTO)

Banjaluka
Autor:

Foto: Aleksandar Golić/RAS Srbija

Veliko arheološko otkriće, mač star 600 godina uspješno je izvučen iz Vrbasa, u naselju Rekavice, gdje su ga ronioci ranije pronašli zabodenog u kamen.

Veliko uzbuđenje tima stručnjaka, kao i posmatrača vladalo je juče tokom ove jedinstvene akcije „spasavanja“ mača iz dubine rijeke, u blizini srednjovekovnog utvrđenog grada Zvečaj.

Otkriće jednoiporučnog ili bastardnog mača u koritu Vrbasa je veoma značajno jer je na teritoriji Banjaluke u posljednjih 90 godina, pronađen samo jedan srednjovjekovni mač, i to dosta oštećen. Ovaj istorijski predmet javnosti je dodatno zanimljiv jer je bio zaboden u kamenu, a što asocira na „Ekskalibur“, mitski mač kralja Artura. Pored višemjesečnih priprema, obilaska i čišćenja terena, finalna akcija, u kojoj su učestvovale i dvije dame, trajala je oko sat vremena.

Mač je iz vode iznijela Ana Ćurić, biolog Republičkog zavoda za zaštitu kulturno – istorijskog i prirodnog nasljeđa i prvi ronilac sa znanjem iz podvodne arheologije.

Foto: Aleksandar Golić/RAS Srbija

– Hladno je, temperatura vode je 13 stepeni, jako je mutno i ništa se ne vidi, ali pošto smo već bili nekoliko puta na lokaciji onda nam nije bio problem shnaći se pod vodom i naći mač. U srijedu smo pripremili teren, tako da smo sada imali manji dio posla, i za 15-ak minuta smo uspjeli izvući mač iz kamena – govori Ana.

Oružje se nalazio na oko 11 metara dubine, a ronioci kluba “Buk” su ga primjetili tokom redovnih aktivnosti.

– Na ovom dijelu Vrbasa inače izvodmo obuke i edukacije, naš klupski kolega uočio je željezni predmet, ali nije bio siguran da li se radi o maču. Zaronili smo poslije na isto mjesto, uradili foto i video dokumentaciju, kontaktirali stručne ljude iz Muzeja i ustanovili da se radi o maču s kraja 13. vijeka. Uključili smo sve relevantne institucije koje su potrebne da bi se jedan ovako star eksponat izvadio iz vode – kaže predsednik „Buka“ Borislav Trninić. Dodaje da je u ovom dijelu Vrbas inače najdublji, te da su u koordinaciji sa hidroelektranom Bočac obezbijedili nizak vodostaj kako bi akcija mogla biti izvedena. 

Procjenjuje se da je banjalučki mač korišten od posljednje četvrtine 13. do prve polovine 15. vijeka. 

– Potrebno je istaći da je ovo rijedak nalaz na našim prostorima, u našoj zbrici u Muzeju RS imamo samo jedan ovakav bastardni mač iz 14. vijeka koji potiče sa prostora Bihaća, tako da je ovo veoma značajno otkriće za sam grad – istakao je Janko Vračar muzejski savjetnik i istoričar u Muzeju RS.

Mač će u narednom periodu biti očišćen od sedre, i ako se na sječivu bude nalazila oznaka kovnice, znaće se možda i detljnije gdje je ovo oružje iskovano. Vračar se nada da bi već iduće godine ovaj predmet mogao naći svoje mjesto u stalnoj postavci Muzeja.

Kako pojašnjava, upravo to što je mač toliko dugo bio u vodi, pomoglo mu je da bude bolje očuvan.

– Većina nalaza u Evropi, čak 80 odsto, potiče iz rijeka i jezera, jer u vodi nema oksidacije, tako da su to najbolje očuvani primjerci i u našoj zbirci. Jedan mač iz 14. vijeka, koji potiče iz Kozarske Dubice isto je pronađen u rijeci Uni – precizirao je on.

Temeljno čišćenje i konzervacija „Vrbaskog mača“ biće rađeni u Muzeju RS, a za ovaj posao angažovana je konzervatorka Centralnog instituta za konzervaciju u Beogradu, Danijela Jokanović.

– Vidjećemo koliko će trajati proces konzervacije, u prvoj fazi radićemo analize, da utvrdimo koja je koncentracija soli u maču, ako je uopšte ima. Pokušaćemo da uradimo rendgen snimke da vidimo stanje metalnog jezgra, ima li pukotina ili eventualno nekakvih ureza na maču, i onda otpočinje proces sušenja, mehaničkog čišćenja i priprema za restauraciju – istakla je Jokanovićeva za Srpskainfo.

Nova ispitivanja

Arheolog Ivana Pandžić koja je nedavno i završila ronilački kurs, ističe da je ovo iskustvo neprocenjivo za cijeli tim.

– Slučajni pronalazak mača će nam služiti za dalja istraživanja koja planiramo. Namjeravamo da sljedeće godine uradimo po prvi put ispitivanja korita rijeke Vrbas u dolini srednjovjekovnih lokaliteta, prije svega kod Kastela, a onda i kod ostalih lokacija – najavila je ona.

Zvečaj

Ostaci srednjovjekovnog utvrđenog grada Zvečaj nalaze se desetak kilometara južno od Banjaluke, na južnim padinama stijene nad lijevom obalom Vrbasa. Zvečaj se prvi put pominje 1404. godine, kada je herceg Hrvoje Vukčić ovdje sklopio ugovor sa Dubrovčanima protiv bosanskog kralja Ostoje. Godine 1463. Turci su zauzeli utvrđenje, a krajem iste godine preuzela ga je ugarska vojska. Zvečaj je do 1527. godine, kada ga je Turcima predao kapetan Andrija Drešneki, služio kao utvrda Jajačke banovine.
Grad se sastojao od citadele, bedema koji se spuštaju ka Vrbasu i kula od kojih je jedna sačuvana do visine od oko deset metara.

Možete da nas pratite i putem aplikacije za Android ili iPhone/iPad.
Možete da nas pratite i na Facebook stranici

IZDVAJAMO