Kultura

“PISMO JE VEZA IZMEĐU SVIH PLEMENA“ Njemački rječnik braće Grim završen prije 60 godina (FOTO)

Kada su 1838. počinjali, braća Grim su procjenjivali da će im za rad na "Njemačkom rječniku" biti potrebno oko deset godina.

“PISMO JE VEZA IZMEĐU SVIH PLEMENA“ Njemački rječnik braće Grim završen prije 60 godina (FOTO)
FOTO: GORAN ŠURLAN/RAS SRBIJA

Ali kada je završen posljednji tom, a to je bilo 1961, obojica su bili već sto godina mrtvi.

Kako je sve počelo

Neočekivano, dvojica profesora njemačkog jezika odjednom su imala mnogo vremena na raspolaganju. Otpušteni su sa Univerziteta u Getingenu, zbog toga što su se sa drugim profesorima, tzv. “Getingenskom sedmorkom”, zalagali za liberalniji Ustav.

I dok su Jakob i Vilhelm Grim bili bez posla, lajpciški izdavač Salomon Hircel nagovorio ih je da počnu sa radom na “velikom riječniku njemačkog jezika”. Hircel je ponudio da će gigantski projekat podrži kao izdavač.

Godine 1838. braća Grim su krenula s radom na Njemačkom rječniku. Bio je to mamutski zadatak koji oni za života nisu uspjeli da završe.

Politički program Njemačkog carstva

Sve to imalo je eksplicitnu političku i nacionalnu dimenziju. Rječnik je trebalo da jezički ujedini u to vrijeme podijeljene države i državice Njemačkog carstva. Trebalo je sačuvati “raznolikost dijalekata”, kako je rekao Vilhelm Grim.

“Pismo je jedinstveno i ono je veza između svih plemena”.

Poduhvat se ubrzao i na kraju su imali više od 80 zaposlenih, a prikupljeno je više od pola miliona jezičko-istorijskih dokumenata.

Na sastanku lingvista za Dan germanista 1846, Vilhelm Grim je zatražio od svojih kolega strpljenje. Naime, najavljeni rječnik još nije bio gotov.

“Za djelo ovog tipa potreban je dug i mukotrpan rad na prikupljanju materijala, i ne može da se završi na silu.”

I to je istina. Godine 1854. izašao je prvi tom “Riječnika braće Grim”. Pet godina kasnije, umire Vilhelm Grim dok je radio na slovu “D”. Njegov brat Jakob uspeo je da završi A, B i C. Kada je 1863. umro i on, sjedeo je upravo za rečju “Frucht” – reč koja može da se prevede kao “plod”, “rod”, “voće”, ali i kao – “uspjeh”.

Braća Grim su došla do slova “F”

Nakon objavljivanja prvog toma, prošlo je 107 godina dok riječnik nije u potpunosti završen. Nakon smrti braće Grim, generacije germanista radile su na tom ogromnom projektu.

Od Bizmarkovog vremena, o radu na rječniku brinula se Pruska akademija nauka, a tokom Hladnog rata radilo se i u istočnoj i u zapadnoj Njemačkoj. Sve dok 4. januara 1961. sa posljednjom riječju, “Zypressenzweig” (borova grana), nije završen i posljednji tom “Njemačkog rječnika”.

Originalni unosi braće Grim iz 19. vijeka bili su zastarjeli i morali su da budu prerađeni. Recenzija je konačno završena 2016. godine. Tako je 178 godina kasnije stavljena i posljednja tačka na “Njemački riječnik braće Jakoba i Vilhelma Grima”.

Riječnik je težak 84 kilograma i može da se dobije samo u digitalnoj verziji. Univerzitet u Triru je između ostalog stavio besplatno na raspolaganje onlajn-izdanje – “Digitalni Grim”. To je monumentalno djelo njemačkog jezika, unikat. Uvršten je čak i u Ginisovu knjigu rekorda, piše B92.