Društvo

Prošlo 77 godina od krvavog ustaškog pira na Pagu i Jadovnu:  Stravična sudbina najmanje 8.020 Srba i Jevreja

Prije 77 godina, u noći između 14. i 15. avgusta, uoči katoličkog praznika Velike Gospe, ustaše su u logorima Slana na ostrvu Pagu i Jadovno na Velebitu izvršile masovnu likvidaciju preostalih logoraša.

Prošlo 77 godina od krvavog ustaškog pira na Pagu i Jadovnu:  Stravična sudbina najmanje 8.020 Srba i Jevreja
FOTO: RTRS

Na Pagu je pobijena najmanje 791 žrtva, a na Velebitu oko 1.500. “Zgrožene monstruoznošću zločina i brojem pobijenih zatočenika, italijanske okupacione snage preuzele su od NDH civilnu i vojnu vlast na tom području i naredile zatvaranje logora smrti”, kaže predsjednik Udruženja “Jadovno 1941.” Dušan Bastašić.

Dodatni razlog za zabrinutost Italijana bio je masovni ustanak Srba u Lici protiv ustaške tiranije.

Želeći da unište tragove zločina i pobiju ostatak zatočenika u kratkom roku, ustaški naredbodavci su motivisali dželate sa dodatnih 100 kuna po satu klanja. Noć uoči katoličkog praznika Velike Gospe, zločinci su u uvali Slana na ostrvu Pagu poklali preostale zatočenike, muškarce žene i djecu –  podsjeća Bastašić.

On kaže da su ustaški zločinci sutradan ujutro, 15. avgusta, dovršili krvavi pir, nakon čega su se, pijani i krvavih uniformi, priključili procesiji koja se kretala ulicama Paga i završila u katoličkoj crkvi u centru grada.

– Gotovo u isto vrijeme, ustaše su u logoru Jadovno, na Velebitu, mitraljezima strijeljale oko 1.500 preostalih zatočenika i zatrpale ih u jame iskopane u samom logoru – navodi Bastašić.

On dodaje da su italijanski vojni sanitarci na mjestu zločina na Pagu, početkom septembra iste godine, ekshumirali i spalili 791, kako su zabilježili, “svježe zakopani leš”.

Evidentirali su da je među ovim žrtvama bilo 407 muškaraca, 293 žene i 91 dijete. Njihov pepeo zatrpan je u paškom kamenjaru.

Ekspedicija udruženja Jadovno 1941. pronašla je oktobra mjeseca 2017. to mjesto.

– Danas na ostrvu Pagu, na mjestu nekadašnjeg logora, nema spomenika koji bi podsjećao na stravičnu sudbinu najmanje 8.020 ljudi, nedužnih žrtava – Srba i Jevreja, pobijenih u ljeto 1941. godine.

Spomen-ploča u uvali Slana, obnovljena 2010. godine, razbijena je nakon nekoliko dana a istu sudbinu doživila je 19 dana nakon ponovnog postavljanja 29. jula 2013. godine. Potomci žrtava su 2015. godine na mjestu iznad nekadašnjeg logora Slana postavili i osveštali Časni krst.

Na mjestu logora Jadovno u proteklom ratu porušeno je spomen–obilježje, a tijela žrtava i dalje leže neekshumirana. Potomci žrtava su 2012. godine na mjestu nekadašnjeg logora Jadovno postavili i osveštali Časni krst.

– Danas, sedamdeset i sedam godina kasnije, gotovo niko se neće sjetiti klanice koja se dogodila 15. avgusta 1941. na Velebitu i na Pagu. A trebalo bi, radi naših predaka, našeg dostojanstva i naših potomaka. Među mnogobrojnim potomcima žrtava, uspomenu na njih čuva tek nekoliko njih – poručuje Bastašić.