Možete da nas pratite
i putem aplikacije za
Besplatno na

Velika Britanija postaje MALA? Razlozi zbog kojih bi Džonson mogao da UNIŠTI KRALJEVSTVO

Svijet
Autor:

Foto: Will Oliver/EPA

Rezultat britanskih opštih izbora mogao bi biti najteži za budućnost Velike Britanije još od nacionalističke pobjede koja je dovela do secesije Irske 1918. godine.

Prvi put u svojoj istoriji Sjeverna Irska je izabrala više irskih nacionalista nego probritanskih unionista. Istovremeno je škotska premijerka zatražila novi referendum o nezavisnosti nakon ubjedljive pobjede njenog SNP. Kao i na referendumu o Bregzitu, rezultati u Engleskoj i Velsu uveliko se razlikuju od Škotske i Sjeverne Irske.

Ovo je pet razloga zašto bi rezultati ovih izbora mogli da dovedu do kraja Velike Britanije.

Demografija Sjeverne Irske

Prvi put u istoriji, unionisti ne posjeduju većinu od 18 mjesta u parlamentu Sjeverne Irske: Demokratska unionistička partija (DUP) osvojila je osam, umjesto pređašnjih deset mjesta; nacionalističke partije – Šin Fejn i Socijaldemokratska i laburistička stranka – osvojile su devet mjesta; Stranka saveza osvojila je jedno.

To je duboko simboličan rezultat za jurisdikciju koja se za svoje postojanje oslanja na unionističku većinu. Sjeverna Irska je prije dva vijeka isklesana iz stare irske provincije Ulster kao dom dvotrećinske većine unutar nje koja je i dalje podržavala uniju sa Britanijom.

Ali tokom decenija, katolici – koji podržavaju otcjepljenje od Britanije i ujedinjenje sa Irskom – neprestano su se povećavali, dok je broj protestanta, koji podržavaju ostanak u Ujedinjenom kraljevstvu, opada. Iako je velika većina penzionera protestantske vjere, većina djece i učenika su katolici.

Mirovnim sporazumom iz Velikog petka predviđeno je ujedinjenje sa Irskom republikom na jugu u ujedinjenu Irsku ukoliko se većina za to zalaže.

Poraz DUP

Vođa DUP Arlin Foster priznala je da je njena stranka ostvarila loš rezultat upravo zbog demografije.

– Radili smo veoma naporno da bismo dobili glasove, ali demografija je bila protiv nas – rekla je ona za Bi-Bi-Si.

Poraz unionista u sjevernom Belfastu teško bi mogao biti simboličniji. Sjedište je oduvijek bilo unionističko, a do ovih izbora ga je držao Najdžel Dods. On je međutim izgubio od kandidata “Šin Fejna”, a unionisti su poraženi i u južnom i zapadnom Belfastu.

Jačanje umjerenih partija

Dok je DUP pretrpio najveći gubitak, ni glavni rival “Šin Fejn” nije ostvario veliki uspjeh, sa smanjenim brojem glasova u mnogim izbornim jedinicama. Umjesto njih, najbolje su prošle umjerenije stranke, čije se pristalice uglavnom zalažu za ostanak u EU, poput Alijanse protiv Bregzita i umjereno nacionalistička Socijaldemokratska laburistička partija.

– Došlo je do Bregzit efekta. Najvišu dobit su ostvarile partije koje se zalažu za ostanak Velike Britanije u EU – rekao je Metju O'Tul, nekadašnji portparol iz Dauning strita.

Kako je rekao “to signalizira kako se Sjeverna Irska mijenja”.

Škotska traži novi referendum

Škotska nacionalna partija je ostvarila veliku pobjedu, pa je njena liderka Nikola Sterdžon odmah najavila da će tražiti novi referendum o nezavisnosti Škotske.

Kulturne veze Sjeverne Irske su u mnogo čemu jače prema Škotskoj, nego Engleskoj. Ukoliko se Škotska bude otcijepila, vrlo je vjerovatno da bi to dodatno oslabilo unioniste u Sjevernoj Irskoj i dalo impuls borbi za otcjepljenje Sjeverne Irske od Ujedinjenog kraljevstva.

– Unionisti će gledati preko vode i razmišljati da će, ako Škotska ode, nestati Unija. To glasanje koje dolazi u Škotskoj mnoge će unervoziti – rekla je komentatorka unionističke politike Sara Krajton.

DUP se okreće unutrašnjim problemima Sjeverne Irske

Džonsonova velika većina omogućava njegovoj stranci da praktično ignoriše DUP, čija podrška mu je prethodno bila neophodna kako bi njegov plan za Bregzit bio usvojen. U roku od godinu dana, DUP je prešao put od stranke sa moći da prekine međunarodne pregovore prijetnjom veta, do čekanja u redu da moli premijera za uslugu.

Očekuje se da će sada sporazum o Bregzitu proći svoje prvo glasanje i da će na vrijeme biti ratifikovan da Velika Britanija napusti Evropsku uniju 31. januara 2020. U svom trenutnom obliku, sporazum o Bregzitu podrazumijeva da Sjeverna Irska treba da ostane usklađena sa EU standardima i da ostane u carinskoj uniji, da bi se spriječilo stvranje čvrste granice sa republikom Irskom.

Kako DUP sada nema šta da se pita u vezi sa Bregzitom, možda počne da se mijenja i počne da se više bavi unutrašnjim problemima Sjeverne Irske.

– Dvije glavne stranke koje su ovdje na vlasti 10 godina zaista nisu imale dobro veče. Mislim da je riječ o Bregzitu, ali takođe mislim da su glasači Sjeverne Irske frustrirani statusom kvo. Zdravstvo Sjeverne Irske je u rasulu i glasači su pokazali svoje frustracije na glasačkoj kutiji – kaže Krajton.

(Blic)

Možete da nas pratite i putem aplikacije za Android ili iPhone/iPad.
Možete da nas pratite i na Facebook stranici

IZDVAJAMO