Nakon napada na Iran, koji su pokrenuli Izrael i Amerika, Hamnei je pobjegao iz Teherana, međutim, nakon mnogobrojnih spekulacija iranski lider pronađen je mrtav.
Ko je ajatolah Ali Hamnei
Ali Kamnei, Iran je vrhovni vođa Irana, a njegovo puno ime je Ali Hoseini Hamnei. Rođen je 17. jula 1939. u Mešhedu.
Deset godina nakon Islamske revolucije, postao je vrhovni vođa, a prethodno je obavljao funkciju predsjednika Irana od 1981. do 1989. godine, prenosi Blic.
Rođen je u religioznoj porodici u gradu Mešhedu, glavnom šiitskom centru. Njegov otac je bio sveštenik skromnog uticaja. Ali Hamnei je studirao teologiju i pravo u Mešhedu, a zatim je proučavao religiju kod istaknutih ličnosti poput ajatolaha Ruholaha Homeinija, bivšeg vrhovnog vođe Irana.
Breaking News: “Ali Khamenei and his son Mojtaba have left Iranian territory for a safer location in Russia 🇷🇺. This move was made on the recommendations of the Russian FSB and GRU of a possible uprising inside Iran by the people”. pic.twitter.com/Ay5frmybsi
— Soviet -Afghan War Samurai 1980 (@Samurai19801) June 15, 2025
Hamnei je usvojio šiitsku političku ideologiju vilajat al-fakih (“vladavina islamskog pravnika”), koja je kasnije postala okosnica iranskog teokratskog sistema.
Uloga Hamneija u Islamskoj revoluciji
Hamnei je bio glasni protivnik šaha Irana – Mohameda Reze Pahlavija (oca bivšeg prestolonaslednika Reze Pahlavija, koji takođe poziva na smenu vlasti u Iranu), tokom šezdesetih i sedamdesetih godina prošlog veka. Više puta je hapšen, zatvaran i progonjen.
Međutim, postao je blizak saradnik ajatolaha Homeinija i pomogao je u širenju njegovih učenja kroz propovedi, spise i tajne pokrete.
Nakon Islamske revolucije 1979. godine, Hamnei je postao jedan od najviših sveštenika koji su oblikovali novu Islamsku Republiku Iran. Učestvovao je u osnivanju Revolucionarne garde i od samog početka je imao jake veze sa bezbednosnim i obaveštajnim sektorom.
Uspon na vlast
Nakon atentata na tadašnjeg predsjednika Irana Mohameda Alija Radžaija, Hamnei je izabran za predsednika 1981. Iako je predsjednička funkcija u to vrijeme bila slabija, jer je stvarna moć bila u rukama ajatolaha Homeinija, Hamnei je igrao značajnu ulogu u iransko-iračkom ratu i u unutrašnjoj političkoj konsolidaciji.
Nakon Homeinijeve smrti 1989. godine, Hamnei je neočekivano izabran za njegovog nasljednika, uprkos tome što nije bio najviši sveštenik.
Ustav Irana je tada izmijenjen kako bi se čovjeku nižeg svešteničkog ranga omogućilo da služi kao vrhovni vođa.
Prema iranskom sistemu vlasti, on ima vrhovno zapovedništvo nad oružanim snagama, ovlašćenja za proglašenje rata, može da imenuje ili smeni visoke zvaničnike, uključujući vojne komandante i sudije.
Konzervativac koji se ne slaže sa Zapadom
Kada je riječ o njegovim stavovima, Hamnei je tvrdokorni konzervativac i zapadni protivnik. Njegovu ideologiju oblikuju:
Antizapadni i antiizraelski stavovi: On SAD i Izrael smatra egzistencijalnim pretnjama islamu i iranskom suverenitetu
Podrška “Osovini otpora”: Hamnei podržava šiitske i antizapadne milicije poput Hezbolaha u Libanu, Huta u Jemenu, ali i sunitski Hamas u Gazi. Izrael ove grupe naziva “Osovina zla”
Opšti konzervativizam: Protivi se zapadnom uticaju na iransku kulturu, podržava stroge kodekse oblačenja i medijsku cenzuru, i promoviše islamske vrijednosti u upravljanju, naročito kada su žene u pitanju
Ekonomska otpornost: Zalaže se za “ekonomiju otpora” koja je manje zavisna od stranih investicija, posebno iz zapadnih zemalja
Nuklearni program: On je dosljedno podržavao pravo Irana na mirnodopsku nuklearnu energiju, ali tvrdi da je nuklearno oružje neislamsko.
Moćna porodica Hamnei
Hamneijeva supruga je iz vjerske porodice u Mešhedu, ali retko se pojavljuje u javnosti. On ima šestoro djece – četiri sina i dvije kćerke.
Njegov sin Modžtaba Hamnei je takođe ličnost koja oblikuje stvarnost u Iranu, naročito u Revolucionarnoj gradi (IRCG) i klerikalnom establišmentu.
Porodica Hamnei se uglavnom drži po strani, mada su se tokom godina pojavljivale optužbe za korupciju i privilegije.
Bio u posjeti Jugoslaviji 1989.
Hamnei je kao predsednik Irana boravio u zvaničnoj posjeti Jugoslaviji. Uz najviše državne počasti, dočekao ga je bivši predsjednik Predsjedništva SFRJ Raif Dizdarević.
#Iran's @khamenei_ir as president visiting #Yugoslavia, February 1989. pic.twitter.com/RafDtbvTex
— Raz Zimmt (@RZimmt) February 14, 2016
On se 2009, skoro 21 godinu kasnije, u jednoj objavi osvrnuo na ovu posjetu.
Naveo je da je bio dočekan toplo i sa velikim poštovanjem, ali da uprkos tome što je Jugoslavija bila nesvrstana, ni uslijed njegovog velikog insistiranja nije htjela da Islamskoj republici Iran proda konvencionalno oružje, poput pušaka i tenkova.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.