Iako je razgovor ocijenjen kao konstruktivan, on je odmah izbacio u prvi plan najosjetljiviju tačku zajedničke istorije Benešove dekrete.
Benešovi dekreti: Jabuka razdora i uslov za saradnju
Dok Robert Fico insistira na praktičnim pitanjima poput energetske bezbjednosti, budući mađarski premijer ne namjerava da spusti loptu.
Peter Mađar je otvoreno poručio da će pitanje dekreta biti apsolutni prioritet njegove vlade, nazivajući ih „gorućim problemom“.
Sukob je dodatno zaoštrila odluka Ficove vlade da uvede krivične sankcije za osporavanje Benešovih dekreta. Mađar je zbog toga zauzeo tvrd stav: bilo kakva ozbiljna saradnja sa Slovačkom biće uslovljena promjenom Ficovog stava prema ovim kaznama.
S druge strane, slovački premijer je priznao da između dvojice lidera postoje „principijelno različiti stavovi“, ali je ipak uputio poziv Mađaru za zvaničnu posjetu Slovačkoj.
Teške optužbe: Da li je Orban „pakovao“ migrante Ficu za izbore?
Osim istorije, duhove je uzburkala i tema migracija. Prije samog razgovora, Peter Mađar je iznio teške optužbe na račun Viktora Orbana, tvrdeći da je mađarski premijer, na Ficov zahtjev, tokom kampanje 2023. godine namjerno pogoršao migrantsku situaciju.
Prema njegovim riječima, migranti su organizovano prebacivani ka slovačkoj granici kako bi se pomoglo Ficu.
– Nećemo prevoziti migrante zbog interesa našeg socijalnog prijatelja – odbrusio je Mađar.
Iako je Fico ove tvrdnje odbacio kao neistinite, bivši premijer Ludovit Odor potvrdio je da su tajne službe imale određene informacije o organizovanim migracijama, mada čvrsti dokazi nikada nisu isplivali u javnost.
Rat riječima: Od „Felvideka“ do kolektivne krivice
Napetost se prelila i na polje simbolike i nacionalnog identiteta. Sukob je izbio oko naziva „Felvidek“ (Gornja zemlja), termina koji Mađari koriste za prostor današnje Slovačke.
Dok je slovački predsjednik Peter Pelegrini ovaj naziv ocijenio kao uvredljiv, Mađar je odgovorio da je to istorijski termin, povlačeći paralelu sa tradicionalnim mađarskim nazivom za Bratislavu – Požonj.
Mađar je u otvorenom pismu Pelegriniju bio oštar: „U 21. vijeku nema mjesta zakonodavstvu zasnovanom na kolektivnoj krivici“.
On je upozorio da ni Mađarska ni Evropa ne smiju prihvatiti bilo kakve nove konfiskacije imovine zasnovane na ovim poslijeratnim dokumentima.
Šta su zapravo Benešovi dekreti i zašto su opasni?
Benešovi dekreti su skup odluka donesenih nakon Drugog svjetskog rata kojima je obnovljena čehoslovačka država.
Njihov najsporniji segment je uvođenje principa kolektivne krivice za Nijemce i Mađare, što je rezultovalo masovnim gubljenjem državljanstva i oduzimanjem imovine.
Iako su za mnoge u Bratislavi ovi dekreti „zatvorena tema“, opoziciona Progresivna Slovačka nedavno je predložila rezoluciju kojom bi se spriječila njihova primjena u savremenim imovinskim sporovima.
Ipak, struka upozorava na oprez. Istoričar Roman Holec naglašava da bi radikalno otvaranje ovog pitanja bilo „kontraproduktivno i veoma opasno“, jer bi moglo da sruši čitav pravni sistem i ponovo zapali stare balkansko-srednjoevropske vatre, prenosi Blic.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.