Ispod leda se krije “grad”: NASA otkrila američku tajnu iz Hladnog rata

Otkriće je došlo potpuno slučajno tokom istraživanja ledenog dna i ponovo otvorilo pitanje koliko još tajni leži ispod arktičkog leda.

Baza je pronađena pomoću radarskog sistema UAVSAR, koji može da “vidi” kroz led i prepozna strukture ispod površine. Naučnici NASA-e, među njima i Čed Grin i Aleks Gardner iz JPL laboratorije, uočili su neobične geometrijske oblike koji su odgovarali nekadašnjem vojnom kompleksu.

Grad ispod leda koji je decenijama bio zaboravljen

Kamp Century, poznat i kao “grad ispod leda”, izgrađen je krajem pedesetih i početkom šezdesetih godina u strogoj tajnosti. Kompleks je imao mrežu tunela dugu skoro tri kilometra i bio je zamišljen kao dio šire američke vojne strategije na Arktiku.

Unutar baze su se nalazile stambene jedinice, laboratorije i tehnička infrastruktura, a napajanje je obezbjeđivao mali nuklearni reaktor PM-2A, jedan od prvih te vrste. Ekstremni uslovi, sa temperaturama koje su padale i do minus 70 stepeni, učinili su održavanje baze izuzetno teškim.

– Tražili smo samo dno ledenog pokrivača, a onda se odjednom pojavio Kamp Century – izjavio je Aleks Gardner iz NASA JPL-a, opisujući trenutak kada je struktura prvi put identifikovana.

Projekat Iceworm i skrivena vojna ambicija

Iako je baza djelimično služila za naučna istraživanja, njen pravi značaj bio je povezan sa tajnim vojnim planom poznatim kao Projekat Iceworm. Plan je predviđao izgradnju ogromne mreže podzemnih tunela u kojima bi bile smještene nuklearne rakete.

Prema dokumentima koji su kasnije objavljeni, ideja je uključivala stotine lansirnih mjesta i hiljade kilometara tunela ispod leda. Danska vlada u to vrijeme nije bila u potpunosti upoznata sa razmjerama projekta.

Međutim, plan nikada nije ostvaren. Led se konstantno pomijerao, deformisao konstrukcije i učinio održavanje baze gotovo nemogućim. Kamp Century je konačno napušten 1967. godine.

Nasljeđe koje i dalje ostaje pod ledom

Iako je nuklearni reaktor uklonjen, ispod leda je ostala značajna količina radioaktivnog otpada, procijenjena na više od 178.000 litara. To otvara novo pitanje koje danas zabrinjava naučnike.

Zbog klimatskih promjena, ledeni pokrivač Grenlanda se postepeno topi, a procjene ukazuju da bi oblast oko bivše baze mogla početi da se otkriva već oko 2090. godine, prenosi Telegraf.

Kako upozorava klimatolog Vilijam Kolgan, ono što je nekada smatrano zauvijek zakopanim, više nije sigurno. Promjene klime mijenjaju pravila i ono što je decenijama bilo izolovano ispod leda moglo bi ponovo da postane dostupno.