Zemlja koja se decenijama smatrala siromašnijim delom Evrope danas privlači njemačke investitore, kompanije, ali i radnike koji sve češće odlučuju da napuste Njemačku i presele se preko granice.
Kako je Poljska uspjela da napravi takav privredni iskorak i šta Njemačka može da nauči od nje? Tim pitanjem pozabavio se njemački javni servis ARD u reportaži emisije Plusminus, prenosi Večernji list.
Razlika u rezultatima dvije države prilično je jasna. Dok je njemačka privreda 2024. godine bila u recesiji, Poljska je ostvarila rast od tri odsto. Godinu dana kasnije Njemačka je zabilježila skromnih 0,2 odsto, a Poljska čak 3,6 odsto.
Najbrže rastuća privreda
– Poljska je već 40 godina najbrže rastuća privreda u Evropi – izjavio je za ARD Marcin Pjonkovski, ekonomista sa Univerziteta Kozminski u Varšavi, koji svoju zemlju naziva novim evropskim šampionom privrednog rasta, prenosi B92.
Koliko se promijenio privredni odnos dvije države, pokazuje podatak da u Poljskoj posluje oko 6.000 njemačkih kompanija, koje su tamo uložile približno 50 milijardi evra.
Jedan od primera je kompanija Dr. Šumaher, čije je sjedište ostalo u nemačkoj pokrajini Hesen, dok se najveći deo proizvodnje odvija u poljskom gradu Lubanu. Tamo oko 1.200 zaposlenih godišnje proizvede do 500 miliona pakovanja vlažnih i dezinfekcionih maramica za svetske brendove.
Direktor Pol Stanek kao jednu od najvećih prednosti poslovanja u Poljskoj ističe brzinu administracije. Za izgradnju novog skladišta ili proširenje proizvodnje, kaže, postupak bi trebalo da traje godinu do godinu i po dana, umesto da se na dozvole čeka tri godine. U takvim uslovima kompanija može da posluje znatno konkurentnije nego u Njemačkoj.
Pritom više nisu presudne samo niže plate. Investitore privlače kvalitet radne snage i motivacija zaposlenih. Prema podacima ekonomiste Pjonkovskog, prosječni dohodak po stanovniku u Poljskoj od 1990. godine gotovo se učetvorostručio, dok je u Njemačkoj porastao za približno polovinu. Poljaci, dodaje on, statistički rade i do 600 sati godišnje više od Nijemaca.
Poljska konkurentnost počiva i na poreskim olakšicama. Zaposleni mlađi od 26 godina ne plaćaju porez na dohodak do godišnjeg iznosa od približno 20.000 evra. Prema Pjonkovskom, takva politika jedan je od razloga zbog kojih Poljska danas ima jednu od tri najniže stope nezaposlenosti u Evropskoj uniji.
Vlada razmatra i dodatno poresko rasterećenje porodica sa najmanje dvoje djece. Prema prijedlogu, porodični dohodak mogao bi da bude oslobođen poreza do približno 65.000 evra godišnje, pod uslovom da oba roditelja rade i zarađuju jednako.
Podsticaji postoje i na tržištu nekretnina. Kupci koji prvi put stiču nekretninu oslobođeni su poreza na prenos vlasništva, što mladim porodicama olakšava kupovinu prvog doma.
Privredne razlike sve više se odražavaju i na migracije. Tokom 2024. godine iz Njemačke u Poljsku preselilo se gotovo 91.000 ljudi, dok je u suprotnom smjeru otišlo oko 82.000. Nemačka je tako zabilježila neto gubitak od približno 9.000 ljudi u migracionoj razmjeni sa Poljskom.
Jedna od povratnica je Joana Stolarek, koja je nakon 30 godina života u Berlinu odlučila da nastavi da radi u Varšavi. Kao jedan od razloga navela je poreske pogodnosti za povratnike, koji tokom četiri godine mogu da ostvare oslobađanje od poreza na dohodak do 20.000 evra godišnje.
Poljska je napravila veliki iskorak i u digitalizaciji javne uprave. Putem državne aplikacije građani mogu da obavljaju niz poslova, od digitalne identifikacije u bankama i kod javnih bilježnika do osnivanja kompanija i otvaranja računa.
Lars Gutajl, direktor Njemačko-poljske industrijske i trgovinske komore u Varšavi, procjenjuje da je Poljska u digitalizaciji javne uprave najmanje deset godina ispred Njemačke. Većinu administrativnih postupaka moguće je završiti potpuno digitalno.
Ubrzano se razvija i saobraćajna infrastruktura. Poljska je u poslednje dvije decenije proširila mrežu brzih puteva za više od 4.000 kilometara. Pritom primjenjuje drugačiji model javnih nabavki, u kojem se u jednom postupku ugovaraju projektovanje i izgradnja, a izvođač preuzima i pribavljanje potrebnih dozvola. Time se izbjegava dio dugotrajnih procedura i omogućava istovremeno odvijanje radova.
Među najvećim budućim projektima je izgradnja velikog vazdušnog čvorišta između Varšave i Lođa. Cilj je da se do budućeg aerodroma iz bilo kog dijela zemlje vozom može stići za najviše 100 minuta, zbog čega se istovremeno modernizuje i željeznička mreža.
Poljski uspjeh tako se zasniva na kombinaciji investicija, poreskih olakšica, digitalizacije i brže administracije. Dok se Njemačka suočava sa visokim troškovima, birokratijom i slabim privrednim rastom, njen nekada siromašniji susjed postaje sve ozbiljniji ekonomski konkurent.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.