Možete da nas pratite
i putem aplikacije za
Besplatno na

ČISTE GA VOLONTERI IZ EVROPE O nacionalnom spomeniku BiH niko ne vodi računa

Regioni
Autor:

Foto: N1/RAS Srbija

Oko 160 spomenika, sakrivenih duboko u šiblju, granju, travi, ostavljeni da propadaju, slika je Jevrejskog groblja u Tuzli. Nacionalni spomenik BiH, čije uređenje zavisi o dobroj volji građana.

– Mi to ne umijemo, sredstva za to nemamo. Zadnju godinu dana nam pomaže Islamska organizacija Revda, a ovo sada je pokosio Komunalac u dogovoru sa gradonačelnikom – rekla je Marina Rajner iz Jevrejske opštine Tuzla.

O kulturnoj sramoti i stanju spomenika, čulo se van granica naše zemlje. Da čiste u našoj avliji došli su volonteri iz Evrope.

– Bio je članak o tome kako groblje klizi odozgo, da je sve zaraslo da jevrejske porodice ne mogu doći više posjetiti grobove roditelja ili rođaka. Stoga smo mi odluči reagovati i učiniti nešto – kazao je Marcel Centel iz “Aktion Sühnezeichen Friedensdienste” iz Berlina.

Natpisi na grobovima pisani su hebrejskim pismom i latinicom na njemačkom i našem jeziku. Mnoga imena više nisu vidljiva i čitka.

– Da budem iskren, nisam mogao vjerovati da je ovako zapušteno jer ja znam groblja koja se ne koriste već godinama, a u boljem su stanju nego ovo – dodao je Karlo Tolić, volonter.

– Treba obnavljati mjesta kao ovo židvosko groblje da možemo podsjećati ljude kako je izgledala istorija, kakva su bila i još uvijek ovdje jesu miješana društva -navela je Martina Mijailovska, volonterka.

Jevrejska zajednica u Tuzli razlikovala se od drugih, između ostalog, po tome što je imala veću brojnost Aškenaza, nego Sefarda. Sefardi su imali spomenike po uzoru na evropske, sefardi u obliku kamenih sanduka, međutim o tome se ne uči u školama, te je značaj ovakvih spomenika tim veći.

– Da su jevrejska groblja nastavljena na srednjovjekovna groblja i stećke i da su Sefardi kada su došli ovdje 1482. godine, kada su vidjeli ta srednjovjekovna, inspirisani time, pravili vlastita od istog kamena i na istim lokalitetima. Ali o tome se ne uči nigdje u istoriji. Kako, onda, neko može znati nešto takvo? – pitao je Ensar Hadžić, volonter.

– Ovo je jedino groblje što ne naplaćuje zemljarinu. Znači, iskopaj, nađi ko će ti iskopati, kupi sanduk, sahrani – dodala je Marina Rajner iz Jevrejske opštine.

Zašto je ovaj nacionalni spomenik zapušten i ko je nadležan da se brine o njemu, N1 je pitao Zavod za zaštitu i korištenje kulturno istorijskog i prirodnog nasljeđa Tuzlanskog kantona, ali odgovor nismo dobili.

Ovo groblje utemeljeno je 1900. godine. Bilo je i ostalo jedinstveno jer, iako, su u Tuzli postojale dvije jevrejske zajednice i dvije sinagoge, obje su se ukopavale ovdje. Groblje je i dalje aktivno. Jedno je od tri u BiH i predstavlja jedinstven kulturno istorijski spomenik o kojem očito treba više brinuti.

Možete da nas pratite i putem aplikacije za Android ili iPhone/iPad.

IZDVAJAMO