Napisao je knez Mihailo Obrenović jednu od najljepših ljubavnih pjesama koja je prerasla u misteriju zbog pitanja kome li je posvetio ove stihove.
Šta kažu istorija i brojni drugi izvori?
Slobodan Jovanović je u djelu „Druga vlada Miloša i Mihaila” napisao pretpostavku da je knez Mihailo Obrenović (1823 – 1968) pjesmu posvetio 25 godina mlađoj rođaki i nesuđenoj supruzi (1848 -1910) koja je bila kćerka Anke Konstantinović i unuka Jevrema Obrenovića, Mihailovog strica odnosno brata Miloša Obrenovića.
Ta veza Mihaila i njegove sestričine Katarina privlačila je ogromnu pažnju građanskog Beograda druge polovine šezdesetih godina 19. vijeka. I bila je krajnje kontroverzna.
– Zbog Mihailove neriješivosti pitanje o njegovoj ženidbi stajalo je gotovo tri godine na dnevom redu i bilo je neprestano pretresano od publike. Cijeli mladi Beograd pjevao je ‘Što se bore misli moje’, jednu pjesmu za koju se govorilo da ju je ispjevao sam knez u svom ljubavnom jadu. Ljudi su se čudili kako jedan tako zaljubljen čovjek ne može da se odvaži na ženidbu – pisao je Slobodan Jovanović.
Tom vezom bavi se i serija “Što se bore misli moje”, reditelja Milorada Milinkovića koji zajedno sa Dragoljubom Stojkovićem potpisuje i scenario. Mihaila Obrenovića igra Dragan Mićanović, dok je uloga Katarine Kostantinović povjerena Jani Ivanović koja je ranije izjavila da je Mihailova rođaka bila “fatalna žena 19. vijeka, iako je nije krasila naročita ljepota”.
Mihailo Obrenović i djevojka iz suparničke dinastije
Početkom 20. vijeka Narodni muzej u Kragujevcu došao je do izdanja srpskih natpjeva češkog kompozitora Alojza Kalauza, pa je objavljeno fototipsko izdanje.
Ovaj autor je to djelo, u kojem se nalazi i pjesma „Što se bore misli moje”, posvetio Kleopatri Karađorđević (1835 – 1855), kćerki kneza Aleksandra Karađorđevića.
– To je bilo dovoljno novinarima željnim senzacionalizma da brže-bolje zaključe da je pjesma bila posvećena Kleopatri, odnosno da ju je knez Mihailo posvetio njoj. Međutim, kratak uvid u biografiju Kleopatre ukazuje da to jednostavno nije bilo tačno. Kleopatra je bila drugo od desetoro djece kneza Aleksandra i kneginje Perside. Rođena je u današnjem rumunskom gradu Krajovi 1835. i prve godine života provela u Vlaškoj dijeleći teškoće migrantskog života, oskudicu i materijalnu nesigurnost. Kada se, poslije progonstva kneza Mihaila 1839, u Srbiji otvorilo dinastičko pitanje, opozicija (potonji ustavobranitelji) je istakla kandidaturu Aleksandra Karađorđevića za novog kneza Srbije.
Porodica Karađorđević se u Srbiju vratila krajem 1839. a 1842. Aleksandar je postao knez Srbije. U današnjoj zgradi Predsjedništva (Novom dvoru) porodica je živjela od 1844. do 1858. Kleopatru i njenu mlađu sestru Poleksiju podučavao je i pijanista Alojz Kalauz. Kleopatra se u januaru 1855. udala za perspektivnog činovnika Milana Petronijevića, ali je već u julu preminula. Teza da je knez Mihailo posvetio pjesmu Kleopatri otpada jer ako su se ikada i vidjeli, bilo je to u mladim danima, kada je ona boravila u Beogradu, od 1840. do 1842. Ni u izvorima nema nikakvih naznaka da je postojala ideja da se ove dvije dinastije, inače veoma suprotstavljene i antagonizovane, orode – rekao je 2018. viši naučni saradnik Istorijskog instituta u Beogradu dr Radomir J. Popović na predavanju „Pjesma ‘Što se bore misli moje’ u svjetlu novih istorijskih izvora”, održanom u okviru pratećeg programa izložbe „Anastas Jovanović – Umjetnost i novi mediji” u Konaku kneginje Ljubice u Beogradu.
Alojz Kalauz bio je prvi klavirski pedagog u Srbiji, a na dvoru kneza Aleksandra u Beogradu boravio je od 1843. do 1858. godine.
Misterija treće žene
Mihailo Obrenović bio je knez Srbije od 1839. do 1842. i od 1860. do 1868. godine. Prva vladavina zavšila se zbacivanjem sa vlasti, a druga atentatom.
Knez je ubijen 28. maja 1868. godine, tog dana je oko 17 časova krenuo kočijama da se preveze do Košutnjaka. Sa njim je bio ađutant Svetozar Garašanin, a u kočijam do njegovih naalzile su se njegova strina Tomanija Obrenović, sestra od strica Anka Konstantinović (Katrinina majka) i sestričina Katarin Konstantinović.
U parku na Košutnjaku pojavili su se Pavle i Kosta Radovanović, u svečanim crnim odjelima, sa cilindrima na glavama i uperenim pištoljima u pravcu kneževe kočije. Katarina je pokušala da zaštiti kneza i da spriječi Radovanovića da puca. Kosta Radovanović rekao je na sudu da je jedino želio da ubije Mihaila Obrenovića.
Prije tog nemilog dogđaja, sin kneza Miloša i kneginje Ljubice našao se sa nepunih 20 godina u izbjeglištvu i narednih 16 godina proveo u emigraciji.
– Život Miloša i Mihaila tokom tih izbjegličkih godina (1842 – 1858) nije posebno proučavan i poznat je samo u opštim crtama. O knezu Mihailu i njegovim emigrantskim danima vrijedne podatke su ostavili u svojim memoarima Anastas Jovanović i njegov sin Konstantin. Anastas je od dječačkih dana bio vezan za Obrenoviće i bio njihov prvi komšja. On je od 1838. bio na studijama slikarstva u Beču, gdje se još više zbližio sa kneževima a Konstantin piše da se tokom pedesetih skoro svakodnevno sastajao sa Mihailom. Beč je napustio 1858. a 1860. postao je upravitelj dvora kneza Mihaila i to bio sve do kneževe smrti – rekao je dr Popović.
Konstantinove memoare napisala je 2012. Danijela Vanušić pod nazivom „Razne uspomene Konstantina A. Jovanovića na vladare Srbije i Crne Gore” i u toj knjizi ima riječi i o Mihailu.
– U Beču se knjaz upoznao sa mnogim znamenitim ljudima tamošnjeg političkog i naučnog svijeta kao i sa mnogim blagorodnim austrijskim familijama. Uslijed odnošaja sa famiijom knjaza Lihtenštajna ponikla je u knjaza Mihaila ozbiljna ljubav spram jedne od njegovih kćeri. Poznat stih njegove pjesme ‘Što se bore misli moje’ tom je prilikom spisao i njoj posvećen bio. Njegova ljubav našla je i kod nje punog odjeka te je konačno u knjaza probudila želju da se s tom osobito čustvitelnom i u svakom pogledu blagorodnom dušom za života spoji.
Preko pouzdanih prijatelja svojih iz aristokratije pokušao je knjaz veoma obazrivo i diskretno da sondira oca njenog, knjaza Lihtenštajna, u odnosu toga. Tom naduvanom i zatucanom plemiću, pak, takav se brak ne činjaše potpuno zadovojavajući i dovoljno otmjen za njegovu kćer, obzirom na porijeklo knjaza Mihaila kao sina jednog bivšeg čobanina. To je u svakom pogledu sirotog i u duši dostojanstvenog i gordog knjaza, naravno, duboko uvrijedilo te je, savladavajući snažnom voljom svoju duboku ljubav, prekinuo svoje odnošaje k toj familiji”.
Mihailo Obrenović oženio se 1860. Julijom Hunjadi koja je do 10. juna 1868. bila kneginja Srbije. Julija je u istoriji upamćena i kao kćerka grofa Ferenca Hunjadi de Keteljija i grofice Julije Ziči de Zič et Vasonke. Poticala je iz plemićke bečke porodice.
“Što se bore misli moje
Iskustvo mi ćutat’ veli,
Bjež'te sada vi oboje
Nek mi srce govori.
Prvi pogled oka tvoga
sjajnom suncu podoban
ranio je srce moje,
učinio robom ga.
Da te ljubim, ah, jedina
cijelom svijetu kazaću,
sam’ od tebe, ah, premila,
ovu tajnu sakriću”, piše Blic Žena.
Najnovije vijesti Srpskainfo i na Viberu