Bio je Drakula kakvog je „fabrika snova“ željela, čovjek čiji su aristokratski maniri i markantna pojava definisali pojam vampira, uz šarm koji je istovremeno bio i zastrašujući i neodoljiv. Bela Lugoši bio je holivudski heroj, ali i jedan od najvećih tragičara „sedme umjetnosti“.
Iza tog elegantnog držanja i misterioznog pogleda krila se sasvim drugačija životna priča. Dok je opčinjena publika uživala u njegovoj mračnoj filmskoj personi, Bela Lugoši je, s druge strane bioskopskog platna, one koju ne vidimo, polako tonuo zajedno sa karijerom.
Posljednjih decenija svog života, čuveni glumac i nekadašnji holivudski miljenik suočavao se sa finansijskim problemima, zavisnošću i sve većom usamljenošću, iako je imao porodicu uz sebe. Ovostrani kraj, po mnogima, najubjedljivijeg holivudskog vampira bio je bolan i surov, daleko od glamura i njegovih blještavih kulisa. Besmrtnost je već druga priča. Tu mu je mjesto bilo obezbijeđeno davno prije nego što je sišao sa scene.
Evropski maniri i nevjerovatna harizma
Mađarsko porijeklo najpopularnijeg filmskog Drakule otkrivaju i ime i prezime. Ne potiče iz Transilvanije, kao legendarni Vlad Cepeš, već iz rumunskog dijela Banata i grada Lugoša, u kojem je ugledao svijet 1882. godine kao Bela Ferenc Deže Blaško. Prije nego što je osvojio „fabriku snova“, gradio je karijeru u Evropi, a početak Prvog svjetskog rata zatekao ga je dok je služio u austrougarskoj vojsci.
U Ameriku je stigao početkom dvadesetih godina prošlog vijeka, noseći sa sobom solidno pozorišno iskustvo, snažan akcenat i izgled koji se nije uklapao u tadašnje holivudske standarde glavnih junaka. Ipak, upravo su neobične crte lica, prodorne oči i specifičan govor postali njegovo najjače oružje.
Sve se preokrenulo u njegovu korist 1927. godine, kada je na Brodveju zaigrao, pogađate, Drakulu, u predstavi zasnovanoj na čuvenom romanu Brema Stokera. Postigao je ogroman uspjeh, a kada je 1931. dobio glavnu ulogu i u filmskoj verziji, postao je zvijezda svjetskog renomea.
Njegov Drakula nije bio samo čudovište koje vreba iz mraka ili projekcija društvenih strahova od svega što je nepoznato. Dao mu je sasvim drugačiji karakter od onog koji se očekivao – bio je elegantan, obrazovan, zavodljiv, šarmantan, pa i zastrašujuće smiren. Govorio je polako, gotovo hipnotički, a svaki pokret posjedovao je nešto teatralno i aristokratsko.
Upravo takav prikaz vampira postao je obrazac koji će decenijama kasnije preuzimati brojni filmski stvaraoci. Lugoši je posjedovao i nešto što se ne može naučiti u školi – posebnu harizmu. S tim morate da se rodite, zar ne? Međutim, ono što mu je obezbijedilo besmrtnost na bioskopskom platnu ubrzo je počelo da mu uništava stvarni život…
Holivud ga je vidio samo kroz jednu ulogu
Drakula mu je donio enormnu popularnost i osigurao mjesto u istoriji „sedme umjetnosti“. Bio je toliko autentičan i upečatljiv da je drugačije uloge dobijao na jedvite jade. Producenti su u njemu vidjeli savršenog predstavnika horor žanra, pa je ponavljao slične likove, često u filmovima koji nisu mogli da se porede sa ostvarenjem koje ga je proslavilo („Frankenštajnov sin“, „Nevjesta monstruma“, „Gavran“, „Crna mačka“, „Ubistvo u Ulici Morg“, „Bijeli zombi“, „Tajna ostrva s blagom“…).
Vjerovao je da može daleko više, bio je siguran u to i boljelo ga je što mu ne pružaju priliku da se iskaže. Dodatni udarac predstavljala je činjenica da je njegov kolega Boris Karlof, poznat po ulozi Frankenštajnovog čudovišta, uspio da ostvari širu i raznovrsniju karijeru.
Lugoši je, nasuprot tome, ostao vezan za horore i slične karaktere. Kako je vrijeme prolazilo, poslovi su postajali sve rjeđi, honorari manji, a privatni problemi sve ozbiljniji. Prvi je bio zdravlje, koje se naglo pogoršalo usljed posljedica povreda koje je zadobio dok je bio u vojsci.
Glumac se prvo borio sa zavisnošću od lijekova protiv bolova, da bi kasnije prešao i na opijate, uključujući morfijum i metadon. Zbog toga je pedesetih godina često završavao u bolnici, što je na kraju dovelo do mentalnih oštećenja i kolapsa karijere, pa je, kada bi mu stanje dopuštalo, izvodio komične skečeve u noćnim klubovima ne bi li zaradio za život. Posljednji film, „Crni san“, snimio je 1955. godine. Nije dočekao premijeru.
Svi su ga zaboravili, ali ne i Sinatra
U najtežem periodu, u njegovu priču ulazi jedno od najvećih imena industrije zabave – Frenk Sinatra. Legendarni pjevač, kojem je diskretna velikodušnost obezbijedila visoko mjesto u srcima svih empata, odlučio je da pomogne Lugošiju kada je saznao u kakvoj se situaciji nalazi. Biografi tvrde da je platio većinu bolničkih troškova, kao i rehabilitaciju, iako dvojica umjetnika nisu bili bliski prijatelji.
Postoji nešto posebno dirljivo u toj priči… Jedan od najvećih zabavljača svog vremena pružio je ruku čovjeku čija je slava pripadala sasvim drugoj epohi i segmentu šou-biznisa. Nije to bila pomoć koja je donosila publicitet, niti gest kojim se trebalo hvaliti pred kamerama, ali je nekada zvučnom imenu svakako značila.
Sinatra je, pričalo se, finansirao i Lugošijevu sahranu. Prema drugim pričama, koje se smatraju tačnim, troškove posljednjeg ispraćaja pokrile su njegova supruga Houp i bivša žena Lilijan, koja je zakupila grobno mjesto. Houp, skrhana od bola, otkrila je novinarima da se čovjek koji je otjelotvorio besmrtnog vampira užasno plašio smrti.
– Pred kraj je bio veoma umoran. Tri noći prije nego što je umro, zatekla sam ga kako sjedi na ivici kreveta. Pitala sam ga da li se i dalje plaši. Odgovorio je potvrdno. Pokušavala sam da ga utješim, ali nije bilo pomoći.
Strah od smrti i posljednji čin
Bela Lugoši preminuo je 16. avgusta 1956. godine, u 73. godini, u svom domu u Los Anđelesu, poslije snažnog srčanog udara. Njegova finansijska situacija bila je veoma loša, pa nekadašnja zvijezda iza sebe nije ostavila bogatstvo kakvo bi se očekivalo od čovjeka koji je postao sinonim za jedan od najpoznatijih likova svjetske kinematografije.
Ipak, ispraćaj je bio dostojan legende. Po želji porodice, sahranjen je u crnom odijelu i sa plaštom kakav je nosio kao Drakula, replikom iz kultnog filma. Sahranjen je na groblju „Holy Cross“ u Kaliforniji, a njegova vječna kuća postala je mjesto hodočašća koje i danas obilaze ljubitelji horora.
Ironija njegove sudbine je, mora se priznati, filmska: čovjek koji je glumio besmrtnog vampira nije uspio da se odupre strahu od smrti. A ipak, njegovo ime živi duže od mnogih zvijezda koje su u to vrijeme bile slavnije i bogatije. Bela Lugoši možda nije dočekao holivudski hepiend, ali je dobio nešto što se ne može kupiti novcem – prestižno mjesto u istoriji kinematografije. I njegov Drakula, sa opakim pogledom koji prodire kroz ekran, ostao je jedan od najvećih simbola zlatnog doba „pokretnih slika“, navodi ŽenaBlic.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.