Američki zvaničnici to su, prema pisanju lista, saopštili u ponedjeljak, dan prije početka trostranih razgovora Ukrajine, Rusije i SAD u Abu Dabiju. Evropski zvaničnici i stručnjaci s kojima je razgovarao „Vašington post“ strahuju da takav pristup ponavlja argumente Moskve.
U središtu pažnje je prijedlog Džareda Kušnera, Trampovog zeta i izaslanika, o novoj evropskoj bezbjednosnoj arhitekturi. Kušner ga je predstavio 6. novembra na društvenoj mreži Iks, ali evropske diplomate i dalje ne znaju objasniti kako bi taj plan zapravo funkcionisao, prenosi Index.
Pet ciljeva, ali malo detalja
Kušner je naveo da SAD, zajedno s Ukrajinom, NATO i evropskim saveznicima, razmatraju pet glavnih ciljeva. To su redovne konsultacije o bezbjednosti, pouzdani kanali komunikacije u kriznim situacijama, veća vojna transparentnost, uzajamne mjere za smanjenje rizika od eskalacije i trajni okvir za dugoročnu bezbjednost i stabilnost Evrope.
Istakao je da će NATO ostati ključan za kolektivnu odbranu Evrope. Svaka zemlja, prema njegovim riječima, zadržava pravo da samostalno bira saveze, dok nijedna neće imati pravo veta na odluke drugih.
Konsultacije bi bile nastavljene u takozvanom formatu „Šel Bej“, uz učešće Ukrajine, NATO, Evropske unije i evropskih partnera.
Tri evropska zvaničnika koje je istog dana kontaktirao CNN nisu znala šta tačno Kušner i Tramp podrazumijevaju pod ovim prijedlogom. Evropske diplomate, kako prenosi „Kijev post“, zamjeraju i to što Kušnerov okvir ne pominje ranije ruske invazije na susjedne zemlje, kao ni ratove u Čečeniji.
Tramp je, s druge strane, govorio o velikom dogovoru. Novinarima u Palm Biču 6. novembra rekao je da Rusija i Ukrajina „prvi put žele dogovor“.
„Mislim da će to biti veoma veliko rješenje. Mislim da će u njega biti uključena cijela Evropa“, rekao je Tramp.
Model iz 2002. godine
Prema ranijem izvještaju „Vašington posta“, Kušner kao model za šire pregovore vidi Savjet NATO–Rusija. To tijelo osnovano je 2002. godine radi dijaloga Alijanse i Moskve, a njegov rad obustavljen je 2014. godine, nakon ruske aneksije Krima i upada u Donbas.
Ukoliko razgovori u Abu Dabiju donesu napredak, Kušner bi pregovore želio proširiti na multilateralni format u kojem bi direktno učestvovale i evropske zemlje.
„Vašington post“ objavio je i da je ruski predsjednik Vladimir Putin s oduševljenjem dočekao ideju o panevropskom bezbjednosnom planu tokom sastanka sa Stivom Vitkofom, kojem se Kušner pridružio putem video-poziva.
Evropa traži prvo prekid vatre
Evropski zvaničnici poručuju da su spremni na dijalog s Rusijom, ali da na novi bezbjednosni okvir mogu pristati tek nakon prekida vatre u Ukrajini.
„Oba procesa teku“, rekao je za „Vašington post“ zvaničnik jedne od bliskih američkih saveznica. Dodao je da mirovni sporazum za Ukrajinu mora biti postignut prije dogovora o bezbjednosnoj arhitekturi.
Visoki zvaničnik druge velike evropske zemlje rekao je da u takvom pristupu vidi mnogo rizika, ali da je bolje učestvovati u razgovorima nego ostati po strani. Prema njegovim riječima, u Evropi postoji široko jedinstvo oko stava da se o tim pitanjima može razgovarati tek nakon završetka rata.
Isti stav ima i Kijev. Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski ranije je upozorio da je razgovor o evropsko-ruskoj bezbjednosnoj strukturi opasan prije završetka rata i dobijanja bezbjednosnih garancija za Ukrajinu.
.@POTUS direction, we are working hard with all parties to find a pathway to a durable peace. Our focus is not only on ending this terrible war, but on the broader security architecture needed to ensure that when the fighting stops, it never starts again.
We appreciate President Zelensky and his team’s constructive engagement and commitment to finding a path forward.
— Jared Kushner (@jaredkushner) November 4, 2026
Evropske vlade, prema pisanju „Kijev posta“, poručuju i da nijedan dogovor ne može biti nametnut Ukrajini ili Evropi bez njihove izričite saglasnosti.
Analitičari koje citira CNN smatraju da najveći rizik nije mogućnost da bi Kijev ili saveznici pristali da ograniče svoje odbrambene sposobnosti. Mnogo više ih brine mogućnost da bi Putin američko povlačenje mogao shvatiti kao zeleno svjetlo za pojačavanje napada.
Dmitrijev u Bijeloj kući
Nepovjerenje evropskih zvaničnika dodatno je pojačao sastanak Trampa i ruskog izaslanika za investicije Kirila Dmitrijeva u Bijeloj kući 5. novembra.
Dmitrijev zagovara trgovinske sporazume između Vašingtona i Moskve kao glavni put za obnovu odnosa. Zbog toga dio Evropljana strahuje da bi SAD mogle dati prednost ekonomskim dogovorima s Rusijom.
Trostrani razgovori u Abu Dabiju održavaju se danas i sutra. Riječ je o prvom sastanku u tom formatu od februara, kada su prethodne runde prekinute nakon izbijanja rata SAD i Izraela protiv Irana.
Moskva se protivi učešću evropskih predstavnika u trostranim razgovorima, prenosi Klix.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.