Pentagon je saopštio državama da očekuju ozbiljna odlaganja za nekoliko raketnih sistema, a prema nekim izvorima razmatra se i odlaganje isporuka u Aziju, objavio je “Fajnenšel tajms”.
Kašnjenja bi mogla da obuhvate i oružje koje se koristi u odbrani Ukrajine od ruske agresije, što izaziva posebnu zabrinutost usled neizvjesnosti oko buduće američke podrške Kijevu nakon četiri godine rata.
Odgode će uticati na municiju za sisteme Himars, Nasams i druge raketne sisteme. Himars, koji se dokazao u Ukrajini, visoko je mobilni raketni sistem proizvođača Lokid Martin, dok je Nasams sistem protivvazdušne odbrane srednjeg dometa koji zajedno proizvode Rejtion i norveški Kongsberg, prenosi Blic.
Zabrinutost zbog sopstvenih zaliha
Odgode su dijelom uzrokovane zabrinutošću zbog stanja američkih zaliha, s obzirom na ogromnu količinu oružja utrošenog u protekla dva mjeseca u Iranu. Američka vojska već je bila prinuđena da premješta oružje iz drugih regiona, uključujući Indo-Pacifik, kako bi nadoknadila manjkove. Rat u Iranu produbio je i strahove da li SAD ima dovoljno zaliha da odvrati Peking ili porazi Kinu u mogućem budućem sukobu oko Tajvana.
Iz Pentagona su poručili da “pažljivo procjenjuju nove zahtjeve za opremom od partnera, kao i postojeće ugovore o transferu oružja, kako bi se obezbijedila usklađenost sa operativnim potrebama“. Odbili su da iznose detalje, pozivajući se na “operativno osjetljivu prirodu tih pitanja“.
Napetosti u transatlantskim odnosima
Kašnjenja dolaze u napetom trenutku za transatlantske odnose. Predsjednik Donald Tramp kritikovao je saveznike jer ne čine više kako bi pomogli američkoj kampanji protiv Irana. Više izvora navodi da odgode nisu usmjerene na kažnjavanje Evrope, već odražavaju američku zabrinutost zbog sopstvenih skladišta.
– Pentagon sada možda mora da se pripremi za dugotrajan rat na Bliskom istoku, a istovremeno po svaku cijenu želi da ojača sposobnost odvraćanja u Indo-Pacifiku – rekao je Tom Rajt, bivši zvaničnik u administraciji predsjednika Džoa Bajdena, a sada analitičar u Bruings institutu.
– Spremni su da žrtvuju Evropu kako bi to postigli. Evropa mora da obnovi svoju odbrambeno-industrijsku bazu vrtoglavom brzinom – rekao je.
Tramp je juče odbacio zabrinutost oko zaliha.
– Imamo zalihe širom svijeta i možemo da ih povučemo ako nam zatrebaju – rekao je predsjednik SAD.
Posljedice za saveznike u Aziji
Bezbejdnosni stručnjaci kažu da bi i američki saveznici u Aziji trebalo da se pripreme na kašnjenja. Japan i Južna Koreja, na primjer, u svojoj odbrani oslanjaju se na različito američko oružje, uključujući presretače projektila Patriot.
– Saveznici u Aziji verovatno potcjenjuju kakav će uticaj nestašica američke municije imati na njih i koliko će dugo taj uticaj trajati – rekao je Kristofer Džonston, bivši visoki zvaničnik Pentagona.
– Japan je već bio duboko frustriran kašnjenjima u isporuci sistema koje je platio, uključujući krstareće rakete Tomahok. Takva situacija podstaći će Japan, Južnu Koreju i druge saveznike da se više okrenu domaćim i neameričkim rešenjima, čak i u oblastima gdje je američka oprema očigledno superiornija – dodao je Džonston.
Promjena uloge SAD
Odluka o odlaganju isporuka već plaćenih sistema mogla bi da naruši poverenje u SAD kao saveznika.
– Odluka Vašingtona da odloži isporuku sistema Himars i Nasams, koje su evropski saveznici poput Britanije, Poljske, Litvanije i Estonije već platili, predstavlja temeljnu promenu u načinu na koji SAD sada deluje unutar saveza – rekao je za Kijev independent Bohdan Popov, šef analitike u ukrajinskoj odbrambenoj konsultantskoj firmi “Triada Trejd partners”.
– Pouzdanog partnera zamijenjuje transakcioni igrač koji preraspodeljuje ugovorene isporuke prema svojim trenutnim operativnim prioritetima – dodao je Popov.
Problem koji se ponavlja, ali sada je ozbiljniji
Vašington je i ranije odlagao isporuke oružja saveznicima. Bajdenova administracija je 2024. godine zaustavila isporuke presretača za sisteme Patriot i Nasams drugim zemljama kako bi ubrzala njihovu isporuku Ukrajini. Ipak, najnovije upozorenje evropskim saveznicima ozbiljnije je zbog šireg obima problema.
Među američkim saveznicima i partnerima koji koriste Nasams su Tajvan, Norveška, Finska, Španija, Holandija, Litvanija, Indonezija, Australija, Mađarska, Ukrajina, Danska, Katar i Oman. Prema podacima Lokid Martina, sistem Himars koristi 14 američkih partnera, uključujući Tajvan, Ukrajinu, Poljsku, Estoniju, Australiju i Ujedinjene Arapske Emirate.
Pritisak na zalihe već šteti Ukrajini. Visoki ukrajinski zvaničnik izjavio je da isporuke američkog oružja za Kijev kasne od početka rata u Iranu. Zbog kašnjenja u isporukama, prema rečima ukrajinskog predsednika Volodimira Zelenskog, lanseri Patriota ponekad su ostajali prazni tokom ruskih raketnih napada.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.