Jurij Ušakov, savjetnik Kremlja za spoljnu politiku, izjavio je da bi Evropa trebalo da bude uključena u pregovore između ruskih, ukrajinskih i američkih zvaničnika, budući da bi uloga Starog kontinenta bila ključna za postizanje bilo kakvog sporazuma, prenosi Blic.
Međutim, diplomatski izvori rekli su za britanski list “Telegraf” da je stvarni motiv Moskve za uključivanje evropskih zemalja u pregovarački proces zapravo pokušaj da u narednoj rundi iznudi ustupke po pitanju širenja NATO-a, što ruski predsjednik Vladimir Putin označava kao “osnovni uzrok” rata.
Povlačenje trupa iz pet država koje se graniče sa Rusijom
Iz Kremlja je i ranije stizao nagovještaj da bi ruski lider možda bio spreman na kompromis oko drugih pitanja ukoliko se ispune njegovi ključni zahtevi – koji u suštini podrazumijevaju oduzimanje suvereniteta Ukrajini i primoravanje NATO-a da poništi svoje širenje na istok.
Putin će vjerovatno zahtijevati da se vojno prisustvo NATO-a u Evropi vrati na stanje iz 1997. godine, pre nego što su bivše zemlje Istočnog bloka počele da pristupaju zapadnoj vojnoj alijansi. To bi u praksi značilo potencijalno povlačenje trupa NATO-a iz Poljske, Estonije, Letonije i Litvanije, kao i iz Finske, koja je savezu pristupila 2023. Svih pet država direktno se graniče sa Rusijom.
Rusija je pristala da u Abu Dabiju održi tehničke trilateralne pregovore, nakon duge pauze u razgovorima vođenim pod pokroviteljstvom Sjedinjenih Američkih Država (SAD). U intervjuu za ruske državne medije, Ušakov je poručio da ne očekuje značajan napredak od tog sastanka, opisujući ga kao “probni krug”.
Šta je Putina vratilo za pregovarački sto
Dosadašnji pregovori su propali jer je Putin uporno zahtijevao od ukrajinskog predsednika Volodimira Zelenskog da prepusti teritorije u istočnom Donbasu koje ruske snage na frontu još nisu osvojile.
Moskva smatra da je taj ustupak u ime Kijeva načinio američki predsjednik Donald Tramp tokom susreta sa Putinom u Enkoridžu na Aljasci prošle godine.
– Ranije je, nakon Enkoridža, djelovalo da bi američka administracija mogla nešto da izdiktira i natera Kijev da to prihvati. Međutim, do sada se to nije pokazalo uspješnim. To je zato što nije dovoljno razgovarati samo sa Kijevom; moramo da razgovaramo sa cijelom Evropom, koja Kijevu pruža punu podršku – izjavio je Ušakov.
I evropski i ukrajinski zvaničnici saglasni su da bi na razgovorima u Abu Dabiju bili spremni da razmotre “širi kontekst poslijeratnih bezbjednosnih aranžmana u Evropi”. Ovaj prijedlog je tokom nedavnog tročasovnog sastanka sa Putinom u Sankt Peterburgu prenio specijalni izaslanik predsjednika SAD Stiv Vitkof.
Iako je Kremlj zauzeo pesimističan stav u pogledu izgleda za primirje, čini se da je Putina za pregovarački sto vratila ponuda da se razgovara o njegovim zahtjevima, kao i odluka Vašingtona da privremeno ukine sankcije na izvoz ruskih energenata.
Trilateralni pregovori sljedećeg mjeseca
Visoki evropski diplomatski izvori naglašavaju da je stav Evrope po pitanju odbijanja ruskih zahtjeva i dalje čvrst i nepokolebljiv.
– Naša pozicija ostaje potpuno ista kao u januaru 2022 – izjavio je jedan evropski zvaničnik, podsjećajući na pismo koje je Moskvi tada uputio bivši generalni sekretar NATO-a Jens Stoltenberg.
U to vrijeme, Putin je tvrdio da bi ispunjavanje njegovih zahteva sprečilo rusku invaziju na Ukrajinu. Ipak, iako je zapadna alijansa tada pristala da razgovara o njegovim zabrinutostima, u startu je kategorički odbacila povlačenje vojnika i nuklearnog naoružanja sa teritorije nekadašnjih sovjetskih satelita, piše britanski list.
U intervjuu za ukrajinsku televiziju, Zelenski je najavio da će trilateralni pregovori biti održani u utorak. On je rekao da taj susret neće doneti kraj rata, ali da će njegov pregovarački tim tražiti uvođenje djelimičnog prekida vatre koji bi obuhvatio energetsku infrastrukturu i izvoz žita, kao i nove razmjene ratnih zarobljenika.
– To su konkretne stvari, dok bi sastanak na nivou lidera bio prilika da dobijemo nešto opipljivo nakon trilaterale. To je ono što tražimo i što predlažemo. Ne postavljamo ultimatume, već predlažemo američkoj strani. To bi bio dokaz ozbiljnosti. Ali ako je riječ samo o političkom triku i ako Putin tek tako kaže: “Da, spreman sam”, samo zato što želi da izbjegne eskalaciju sa Amerikom uoči izbora, u novembru ćemo videti da li je to bio blef ili ne – rekao je Zelenski.
Prvi direktan kontakt Putina sa saveznicima Kijeva iz EU
U međuvremenu, Putin je azgovarao telefonom sa finskim predsjednikom Aleksandrom Stubom i norveškim premijerom Jonasom Garom Stereom.
Kancelarija finskog predsjednika je saopštila da su Stub i Stere inicirali razgovor koji je usmjeren na diplomatske napore za okončanje rata u Ukrajini.
Ovo je bio prvi direktan kontakt između Putina i vodećih evropskih lidera koji su saveznici Kijeva, još od jula prošle godine kada je pričao sa francuskim predsjednikom Emanuelom Makronom.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.