Nova linija odbrane od Rusije: Evropa diže džinovski "Istočni štit" od Finske do Rumunije

Ono što su zatekli, uoči ključnog samita NATO u Ankari ove sedmice, jeste da kontinent ubrzano utvrđuje svoje istočne granice.

Dok predsjednik SAD Donald Tramp dovodi u pitanje dosadašnje bezbjednosne garancije i nastoji da smanji američko vojno prisustvo u Evropi, zemlje koje se graniče sa Rusijom grade utvrđenja, povećavaju broj rezervista, kupuju tenkove i dronove i pripremaju se za mogućnost da će prve dane eventualnog sukoba morati uglavnom same da izdrže, piše Politiko.

Finska

Satelitski snimci pokazuju da je Rusija povećala svoje vojno prisustvo duž granice od 1.343 kilometra sa Finskom i drugim državama EU, gradeći nove kasarne i raspoređujući vojnu tehniku, što je šef švedske vojne obavještajne službe opisao kao pripreme za mogući sukob sa NATO-om. Rusija je supersila, a mi smo mala zemlja. Morate biti oprezni kada spavate pored medvjeda – rekao je pukovnik Mati Pitkaniti.

Od ukupno 5,6 miliona stanovnika Finska može da mobiliše gotovo 870.000 rezervista, a očekuje se da će taj broj do 2031. dostići milion.Može se reći da je Finska spremnija da se sama brani od drugih država na prvoj liniji fronta. Smanjenje američkog angažmana ne utiče značajno na njenu spremnost – rekao je Oin Mihel Meknamara iz Finskog instituta za međunarodne odnose.

Finska za odbranu izdvaja skoro tri odsto BDP-a, a u skladu sa NATO obavezama planira da taj iznos do 2035. poveća na pet odsto. Ratno vazduhoplovstvo u narednim mjesecima očekuje isporuku američkih lovaca F-35, dok vojska navodno planira nabavku protivpješadijskih mina, koje bi bile spremne za upotrebu ukoliko bi prijetnja od ruske invazije postala neposredna. Kao i većina evropskih vojski, finske oružane snage još sustižu razvoj u ratovanju dronovima, ali na kopnu raspolažu jednim od najvećih artiljerijskih arsenala u Evropi.

Jedna od najvećih prednosti Finske jeste sama geografija. Vojska koja bi napadala sa istoka morala bi da se kreće kroz zemlju sa malo puteva, gustim šumama, dubokim snijegom i ekstremno niskim temperaturama, uz veoma malo dnevnog svjetla zimi i gotovo bez mraka tokom ljeta, što otežava prikriveno kretanje.

Poljska

Od početka ruske invazije na Ukrajinu, Poljska se pozicionirala kao glavna država NATO-a na prvoj liniji, kupujući oružje tempom kakav malo koji saveznik može da prati, povećavajući broj vojnika i ulažući milijarde evra u novu odbrambenu infrastrukturu duž granica sa Bjelorusijom i Kalinjingradskom oblašću. Poljska se priprema za mogućnost da rat stigne mnogo ranije nego što mnoge zapadne prijestonice pretpostavljaju.

Još prije ruske invazije Poljska je premašila cilj NATO-a od dva odsto BDP-a za odbranu, a ove godine planira da izdvoji čak 4,8 odsto. Najveća je država na istočnom krilu NATO-a, a njena vojska danas je treća u Alijansi, odmah iza američke i turske. SAD u Poljskoj drže nekoliko hiljada vojnika, što se smatra važnim faktorom odvraćanja od mogućeg ruskog napada.

Poljsko vojno jačanje dio je mnogo šireg sistema odvraćanja i odbrane duž istočne granice NATO-a – projekta poznatog kao Linija odvraćanja na istočnom krilu, koji bi trebalo da se prostire od Finske do Rumunije.Rusija mora da zna jednu stvar – svaki kilometar eventualne agresije koštaće je više vremena, više tehnike i više resursa. Istočni štit treba da cijenu agresije podigne na neprihvatljiv nivo – rekao je zamjenik ministra odbrane Cezari Tomčik.

Baltičke zemlje

Litvanija, Letonija i Estonija premale su, previše izložene i preblizu Rusiji i Bjelorusiji da bi sebi mogle da priušte ustupanje teritorije zarad dobijanja na vremenu. Sa ostatkom NATO-a povezane su Suvalskim koridorom širokim svega oko 65 kilometara – takozvanom „Ahilovom petom“ Alijanse – zbog čega postoji opasnost da budu odsječene u slučaju brzog napada.

Njihova odbrana stoga počiva na pretpostavci da će NATO brzo stići, što ih čini posebno ranjivim na nepredvidivost Trampove administracije. Zbog toga baltičke države nastoje da svoju bezbjednost što čvršće vežu za ostatak Evrope – izgradnjom graničnih utvrđenja, postavljanjem prepreka, raspoređivanjem savezničkih trupa i, prije svega, dolaskom njemačke brigade koja bi obezbijedila da svaki ruski napad odmah postane evropski rat.

Sve je to dio Baltičke odbrambene linije, zajedničkog projekta Litvanije, Letonije i Estonije. Tri države pripremaju protivtenkovske rovove, bunkere, različite prepreke i minska polja.Ako ruske snage ipak probiju odbranu, pred njima će se otvoriti prostor pogodan za brzo napredovanje – rekao je bivši pukovnik Ralf Tile.

Gotland

Ostrvo Gotland – omiljena ljetnja destinacija Šveđana na 275 kilometara od Kalinjingrada, a svega 87 kilometara od švedskog kopna – smatra se idealnom tačkom sa koje bi Rusija mogla da uspostavi uporište na Baltiku za eventualne operacije protiv NATO-a.

U švedskim planovima odbrane za period od 2025. do 2030. iznenadni napad na Gotland navodi se kao jedan od sedam prioritetnih scenarija. Prema procjeni švedske vojske, sa Gotlanda je moguće kontrolisati vazdušne i pomorske operacije na Baltiku, kao i dolazak pojačanja baltičkim državama.Ko kontroliše Gotland, kontroliše i Baltičko more – rekao je pukovnik Andreas Gustafson, komandant švedskih kopnenih snaga na ostrvu.

Gotland — NATO’s strategic fortress in the Baltic Sea.

The Swedish island of Gotland, situated only 300 km from Russia’s Kaliningrad, is rapidly turning into one of the most important military strongholds for containing Russia in the region.

In case of conflict, Gotland could… pic.twitter.com/Xb6G38wjzR

— Visegrád 24 (@visegrad24) May 29, 2026

Usljed rastuće zabrinutosti zbog Rusije, vojno prisustvo na ostrvu jača neviđenim tempom, a od ulaska Švedske u NATO Gotland je redovno domaćin vojnih vježbi.

Dok neposredna opasnost od klasičnog vojnog napada trenutno ne postoji, Gustafson upozorava da situacija može brzo da se promijeni u slučaju primirja ili mirovnog sporazuma u Ukrajini, kada bi Rusija mogla da preusmjeri dio svojih snaga ka Finskoj i baltičkim državama.Uvijek postoji rizik da Rusija postane očajna. Što je pritisak na Rusiju veći, to postoji veća mogućnost da će reagovati očajničkim potezima – zaključio je on, piše Blic.