Ova revidirana procjena znatno je nepovoljnija u poređenju sa aprilskim predviđanjima od 24 odsto, a kao glavni pokretači poskupljenja navode se eskalacija sukoba na Bliskom istoku i poremećaji u lancima snabdijevanja.
U aprilskom izvještaju, Svjetska banka prognozirala je da će energenti ove godine poskupjeti za 24 odsto. Prema novim prognozama, energenti bi u 2027. godini trebalo da pojeftine za 11,5 odsto, a banka očekuje gotovo isti procentualni pad i u 2028. godini.
Ponuda nafte na najnižem nivou u posljednje četiri decenije
Ponuda nafte trebalo bi ove godine da se smanji za 5,2 odsto, što bi bio najveći pad u posljednje četiri decenije, ako se izuzme recesija iz 2020. godine.
Zbog smanjene proizvodnje nafte, cijena sirove nafte Brent trebalo bi kratkoročno da ostane na visokom nivou, uz prosječnu cijenu od 92 dolara po barelu ove godine. Cijene bi bile još više da se ne očekuje pad potražnje od 2,5 odsto, navode u Svjetskoj banci. Potražnja je više opala samo tokom pandemijske 2020. godine i 1980. godine, u periodu naftne krize.
Smanjene isporuke tečnog prirodnog gasa (LNG) trebalo bi, prema procjenama Svjetske banke, da podignu cijene gasa u Evropi za gotovo 60 odsto ove godine.
U 2027. godini cijene gasa u Evropi trebalo bi da se smanje za osam odsto, uz i dalje ograničeno snabdijevanje. Normalizacija tržišta u 2028. godini trebalo bi da dovede do pada cijena ovog energenta na Starom kontinentu za gotovo 30 odsto.
Blaži rast cijena đubriva
Prema procjenama Svjetske banke, đubrivo bi ove godine trebalo da poskupi za 14 odsto, što je upola manje od prognoze iz aprilskog izvještaja.
U 2027. godini cijene đubriva trebalo bi da padnu za 12,4 odsto i vrate se na nivo iz 2025. godine. Trend pada trebalo bi da se nastavi i u 2028. godini, kada se očekuje pojeftinjenje od 8,2 odsto.
Cijene prehrambenih sirovina trebalo bi ove godine da porastu za nešto više od 10 odsto, a u 2027. za nešto više od sedam odsto.
U nepovoljnijem scenariju, koji podrazumijeva izuzetno snažan fenomen El Ninjo, nove poremećaje u isporukama žitarica preko Crnog mora, eskalaciju sukoba na Bliskom istoku i dodatna oštećenja ruske naftne infrastrukture, cijene hrane mogle bi da budu 12 odsto više od očekivanih, upozorila je Svjetska banka.
Moguća prehrambena kriza
Takav razvoj događaja mogao bi da izazove prehrambenu krizu sličnu onoj s početka 2010-ih, kada je još oko 40 miliona ljudi zapalo u ekstremno siromaštvo, ističu u Svjetskoj banci. Prema njihovim procjenama, hrana bi u 2028. godini trebalo da pojeftini za 5,2 odsto.
Cijene nafte, prirodnog gasa, hrane i metala ove godine snažno su porasle zbog niza globalnih šokova, navodi Svjetska banka. Situacija bi mogla dodatno da se pogorša ukoliko se sukob na Bliskom istoku intenzivira i šteta na ruskoj naftnoj infrastrukturi bude još veća.
– Rast cijena energije i poremećaji u trgovini podstiču inflaciju, ugrožavaju snabdijevanje hranom i usporavaju privredni rast – izjavio je zamjenik glavnog ekonomiste Svjetske banke Ajhan Kose.
Rast cijena hrane ostaje ozbiljan rizik
– Prehrambene sirovine ove godine bilježe rast od nešto više od 10 odsto.
– Za 2027. godinu projektovan je dodatni rast cijena hrane od oko sedam procenata.
– Olakšanje bi moglo uslijediti u 2028. godini, uz prognozirani pad cijena od 5,2 odsto.
Rekordan rast cijena metala
Metali bi ove godine mogli da poskupe za 25 odsto i dostignu rekordne nivoe. Aluminijum, bakar i kalaj mogli bi da budu skuplji zbog ograničene ponude i povećane potražnje, na koju utiču ulaganja u obnovljive izvore energije, električna vozila i centre za obradu podataka.
Cijene plemenitih metala trebalo bi ove godine da porastu za 40 odsto zbog povećane potražnje za sigurnim ulaganjima u uslovima geopolitičke neizvjesnosti, dok se naredne godine očekuje njihova stabilizacija, prenosi Blic.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.