VELIKE KOMPANIJE PREDNJAČE Svako peto preduzeće u EU koristi vještačku inteligenciju

AI tehnologije koristilo je 19,95 odsto obuhvaćenih preduzeća, u odnosu na godinu ranije kada ih je bilo približno 13,5 odsto.

Rast od 6,47 procentnih poena znači da je udio korisnika AI za samo godinu povećan za oko 48 odsto. Gotovo sve članice EU zabilježile su rast primjene ove tehnologije.

Primjena AI tehnologija u evropskom biznisu porasla je za gotovo 50 odsto za godinu, ali veliki sistemi i tehnološki razvijenije članice EU i dalje imaju ubjedljivu prednost nad manjim preduzećima i zemljama istočne Evrope.

Podaci ukazuju na ubrzano širenje vještačke inteligencije izvan uskog kruga tehnoloških kompanija. Istovremeno, pokazuju da su mogućnosti za ulaganje, dostupnost stručnjaka i veličina preduzeća i dalje presudni za brzinu digitalne transformacije.

Velike firme više od tri puta ispred malih

Vještačku inteligenciju tokom 2025. koristilo je 55,03 odsto velikih preduzeća, odnosno kompanija sa najmanje 250 zaposlenih. Kod srednjih preduzeća udio je iznosio 30,36 odsto, dok je među malim firmama sa 10 do 49 zaposlenih AI koristilo svega 17 odsto.

Velika preduzeća su, prema tome, više od tri puta češće koristila AI od malih. Eurostat navodi da razliku mogu objašnjavati troškovi uvođenja novih sistema, složenost njihove integracije i ekonomija obima, zbog koje velike kompanije lakše opravdavaju početne investicije.

Ova razlika ima širi ekonomski značaj. Ukoliko napredni digitalni alati brže povećavaju efikasnost velikih sistema, dok mala preduzeća kasne zbog nedostatka novca i stručnjaka, postojeće razlike u produktivnosti i konkurentnosti mogle bi se dodatno produbiti.

Ipak, Eurostatovi podaci mjere da li preduzeće koristi najmanje jednu AI tehnologiju. Oni ne pokazuju koliko je novca u nju uloženo, koliko je široko primijenjena niti da li je dovela do rasta produktivnosti, prihoda ili profita.

Sjever Evrope predvodi digitalnu transformaciju

Najveći udio preduzeća koja koriste AI zabilježen je u Danskoj, gdje je tehnologiju primjenjivalo 42,03 odsto firmi. Slijede Finska sa 37,82 odsto i Švedska sa 35,04 odsto.

Na drugom kraju liste nalaze se Rumunija sa 5,21 odsto, Poljska sa 8,36 i Bugarska sa 8,55 odsto.

Raspon između Danske i Rumunije iznosi gotovo 37 procentnih poena, što pokazuje koliko je digitalna transformacija evropske privrede neravnomjerna.

Najveći godišnji napredak ostvarile su Danska, sa rastom od 14,45 procentnih poena, Finska sa 13,45 i Litvanija sa 12,54 procentna poena. Ukupno je 26 članica EU povećalo udio preduzeća koja koriste AI u odnosu na 2024. godinu.

Očekivano, vještačka inteligencija najviše se koristi u sektoru informacija i komunikacija, gdje je najmanje jednu AI tehnologiju primjenjivalo 62,52 odsto preduzeća.

U stručnim, naučnim i tehničkim djelatnostima udio je iznosio 40,43 odsto. U svim ostalim posmatranim oblastima bio je niži od 25 odsto, dok je građevinarstvo, sa 10,79 odsto, imalo najmanju zastupljenost AI među obuhvaćenim sektorima.

Najčešće korišćena tehnologija bila je analiza pisanog jezika, odnosno obrada i pretraživanje teksta, koju je primjenjivalo 11,75 odsto preduzeća.

Sisteme za generisanje slika, video-sadržaja ili zvuka koristilo je 9,55 odsto, a tehnologije za generisanje teksta, govora ili programskog koda 8,76 odsto firmi.

Među preduzećima koja već koriste AI, 34,7 odsto primjenjivalo ga je u marketingu i prodaji, dok je 31,05 odsto tehnologiju koristilo za administrativne procese i upravljanje. Primjena u logistici bila je znatno rjeđa i evidentirana je kod nešto više od šest odsto korisnika AI.

Nedostatak stručnjaka najveća prepreka

Najveće ograničenje za dalju primjenu vještačke inteligencije nije nedostatak interesovanja, već nedostatak znanja.

Među preduzećima koja su razmatrala uvođenje AI, ali ga nijesu realizovala, 70,89 odsto kao razlog je navelo nedostatak odgovarajuće stručnosti. Nejasne pravne posljedice predstavljale su prepreku za 52,52 odsto firmi, dok je 48,83 odsto bilo zabrinuto zbog zaštite podataka i privatnosti.

Samo 20,68 odsto tih preduzeća ocijenilo je da AI nije koristan za njihovo poslovanje. To pokazuje da većina firmi tehnologiju ne odbacuje kao nepotrebnu, već da njenu primjenu odlaže zbog manjka kadrova, pravne neizvjesnosti i rizika povezanih sa podacima.

Za evropsku ekonomsku politiku to znači da podsticaji za kupovinu tehnologije neće biti dovoljni bez ulaganja u digitalne vještine, obuku zaposlenih i jasnija pravila primjene. Brzina kojom mala i srednja preduzeća budu savladavala te prepreke mogla bi biti važna za buduću produktivnost i konkurentnost EU.

Istraživanje je obuhvatilo preduzeća sa najmanje deset zaposlenih ili samozaposlenih osoba iz prerađivačke industrije, energetike, građevinarstva, trgovine, saobraćaja, ugostiteljstva, informacionih i komunikacionih djelatnosti i niza poslovnih usluga. U uzorku je bilo oko 157.000 od ukupno 1,53 miliona preduzeća koja odgovaraju kriterijumima istraživanja, piše Bankar.

Bonus video