Ove godine slađe nisu bile: Stručnjak otkrio zašto su domaće lubenice nikad bolje, ali proizvođači u velikom problemu

Prema zvaničnoj statistici, lubenice u Srbiji gaje se na više od 5.000 hektara.

Bostan iz Srbije nema značaj samo za domaće, već i za strano tržište, s obzirom na to da je cijenjen posebno u zemljama koje su sjevernije od 45 stepeni sjeverne geografske širine i koje nemaju povoljne prirodne uslove za njegovu proizvodnju na otvorenom polju.

Najslađa lubenica posljednjih nekoliko godina

Lubenice koje trenutno u najvećoj mjeri kupujemo na pijacama ili marketima su domaće.

U razgovoru za „Blic“ docent na Poljoprivrednom fakultetu u Novom Sadu dr Đorđe Vojnović objašnjava da je naša lubenica stigla u prvoj dekadi jula i od tada uvozna više nije aktuelna, „jer je trgovinskim lancima jeftinije da je kupuju od domaćih proizvođača“.

– Ovogodišnji rod lubenice imao je dovoljan broj sunčanih dana i suve radijacije, koja je potrebna da plod formira slast. Shodno tome, naša lubenica je izuzetno slatka i sadržaj šećera mjeren u briksima kreće se od 10 do 15 procenata, što je izuzetno u poređenju sa ranijim godinama. Dakle, kvalitet je na visokom nivou, što se ogleda i u dobroj obojenosti mesa i izraženoj aromi – kaže Vojnović.

Otkupna cijena 0,15, a trebalo bi da bude pola evra

I pored ovogodišnjeg kvaliteta, proizvođači lubenica nisu u potpunosti zadovoljni. Ističu da je otkupna cijena od oko 0,15 evra sada ispod proizvođačke, čemu je kumovao prethodni uvoz iz Albanije i velika ponuda na domaćem tržištu. Maloprodajna cijena, pak, iznosi oko 0,25 evra po kilogramu.

Vojnović objašnjava da je u troškovniku proizvodnje lubenice u Srbiji najveća stavka navodnjavanje, koje značajno podiže nivo ulaganja.

– Pošto vodi porijeklo iz Afrike, lubenica ne mora da se navodnjava jer ima jak korjenov sistem i sve mehanizme da se odbrani od prekomjernog zagrijavanja i nedostatka vode. No, proizvođači je navodnjavaju zbog prinosa, pošto je on bez navodnjavanja 50 odsto manji. To najviše utiče na cijenu proizvodnje. Naime, trošak jednog milimetra dodate vode može da se kreće od približno 0,15 do čak 4 evra, u zavisnosti od vrste energije koja se koristi, da li je električna energija ili gorivo. Primjera radi, ako je tokom proizvodnog ciklusa potrebno dodati 500 milimetara vode, troškovi navodnjavanja u nepovoljnijim uslovima mogu dostići oko 2.000 evra po hektaru. Zbog toga bi cijena lubenice u veleprodaji trebalo da bude pola evra kako proizvođač ne bi bio samo „na nuli“, nego i da može da zaradi i uloži u sljedeću sezonu – ističe naš sagovornik.

Potrebno subvencionisati navodnjavanje

S obzirom na to da je ta cijena u glavnom dijelu sezone obično niža, docent novosadskog Poljoprivrednog fakulteta naglašava da profitabilnost u velikoj mjeri zavisi od prinosa, kvaliteta i organizovanog plasmana.

– Zato proizvodnju lubenice i dinje trebalo bi snažnije podsticati subvencijama za sisteme za navodnjavanje, savremenu opremu, mehanizaciju i skladišne kapacitete. To bi doprinijelo sigurnijem snabdijevanju domaćeg tržišta, većoj konkurentnosti proizvođača i boljem korišćenju izvoznog potencijala srpskog bostana. Prinosi lubenice kreću se na nivou od 60 do 80 tona po hektaru, a dinje i do 50 tona po hektaru – kaže on.

Kao što ima mini, biće tako i naših žutih lubenica

Kada je riječ o „alternativama“ klasičnog bostana – žutoj i mini lubenici, one još nisu u većoj mjeri zastupljene u domaćoj proizvodnji.

– Naši proizvođači ih ne proizvode u većoj mjeri jer i dalje smatraju da su navike naših potrošača takve da konzumiraju klasičnu lubenicu, sa crvenom bojom mesa. No, kako potrošači budu mijenjali navike i kupovali više uvoznu žutu lubenicu, naši će pratiti taj trend i početi da je gaje na većim površinama – smatra Vojnović.

Takvu situaciju, naime, već imamo sa mini tipovima lubenica sa crvenim mesom.

– One su prethodno bile iz uvoza, potrošači su počeli više da ih kupuju, pa su sa proizvodnjom mini tipova, lubenica od 1,8 do 2,5 kilograma, počeli i domaći proizvođači. One su posebno interesantne manjim domaćinstvima, jer su praktičnije za transport, čuvanje i potrošnju, a po kvalitetu i sadržaju šećera ne zaostaju za plodovima standardne veličine. Mislim da će tako biti i sa sortom lubenice sa žutim i narandžastim mesom – zaključuje dr Đorđe Vojnović.

Bonus video: