Koncept je poznat kao “Četiri jahača”, što je metafora preuzeta iz Novog zaveta, a opisuje četiri štetna komunikacijska stila: kritikovanje, prezir, odbrambeni stav i emocionalno povlačenje, odnosno odbijanje komunikacije. Takvi obrasci ponašanja mogu stvoriti ozbiljne probleme u vezi i na kraju dovesti do razvoda braka.
“Ideju o ‘Četiri jahača’ razvio je Džon Gotmen na osnovu istraživanja o komunikaciji u romantičnim vezama“, kaže za Vice dr Šenon Frenklin, sertifikovana psihološkinja iz centra Element Q Healing. “Taj model je vredan, jer pokazuje da veza ne propada zbog same svađe. Problem je u načinu na koji partneri komuniciraju tokom sukoba.”
Kritikovanje
Stalno prigovaranje, pogotovo kada se kritika iznosi bez saosjećanja, može stvoriti ozbiljne probleme u vezi. “Kritikovanje postaje negativna osuda partnerove ličnosti, a ne prigovor na konkretan problem”, objašnjava dr Frenklin, piše SuperŽena.
“Rečenica ‘Zaboravio si da nazoveš’ kritika je postupka. Rečenica ‘Tako si sebičan’ kritika je osobe. S vremenom, ako partnera neprestano tako kritikujemo, on se više ne osjeća dovoljno sigurno da izrazi svoje misli, potrebe ili pritužbe”, dodaje.
Prezir
Prezir je jedan od najpouzdanijih pokazatelja nezdravog odnosa. Ako partnera ne poštujete i smatrate ga manje vrednim, odnos može brzo postati toksičan.
– Prezir je stav nadmoći koji se pokazuje na više načina, uključujući sprdanje, sarkazam, vređanje, potcenjivački govor tijela i ismijevanje”, kaže dr Frenklin. “Takav stav mijenja ton razgovora s poruke ‘imamo problem’ na poruku ‘ti si problem’. Zbog toga i zdrava veza može biti narušena, jer se umjesto poštovanja stvara stalan osećaj poniženosti.”
Odbrambeni stav
Odbrambeni stav je čest zaštitni mehanizam, koji obično proizilazi iz iskustva stalnog kritikovanja. Prirodno je braniti se kada se osjećate osuđivano, napadnuto ili manje vredno. Međutim, ako odbrambeno reagujete svaki put kada partner izrazi neku brigu, osjećaj ili potrebu, onemogućavate zdravu komunikaciju.
“Odbrambeni stav je način zaštite od kritike kroz opravdanja, poricanje odgovornosti ili protivnapad”, kaže dr Frenklin. “To je razumljiva reakcija, ali onemogućava oporavak odnosa jer se stvarni problem ne priznaje. Kada obje strane samo pokušavaju da dokažu da su u pravu, ostaje malo prostora za znatiželju, odgovornost i kompromis.”
Podizanje zida
Osobe koje izbjegavaju sukob ili se “isključe” tokom svađe ponekad pribegavaju taktici poznatoj kao “podizanje zida” ili “stonewalling”, što znači da odbijaju da komuniciraju s partnerom.
“Podizanje zida događa se kada se jedna osoba emocionalno povuče iz komunikacije. Na primjer, postane odsutna, odbija da učestvuje u razgovoru ili uopšte ne reaguje”, objašnjava dr Frenklin. “To je najčešće pokušaj izbegavanja sukoba, ali umjesto rješenja, takvo ponašanje dovodi do još većeg udaljavanja i gubitka povezanosti.”
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.