Ipak, to ne znači da je automatski bolji izbor za životnu sredinu. Mnogo zavisi od toga koliko dugo je koristite, dok je kod prirodne jelke posebno važno gdje završava poslije praznika.
Pred novogodišnje praznike mnogi se suočavaju sa istom dilemom: kupiti prirodnu jelku ili izvaditi vještačku iz kutije? Pored cijene, izgleda i praktičnosti, sve češće se razmatra i uticaj na prirodu.
Na prvi pogled, vještačka djeluje kao ekološki prihvatljivije rješenje jer zbog nje ne mora da se posiječe drvo. Međutim, za njenu proizvodnju potrebni su plastika, metal i energija, a dodatni uticaj ima i transport do prodavnice.
Prirodne jelke se uglavnom uzgajaju za prodaju
Važno je razlikovati drveće iz prirodnih šuma od jelki koje se namjenski uzgajaju za praznike. Stručnjaci mađarskog Centra za ekološka istraživanja HUN-REN navode da se prirodne jelke u komercijalnoj prodaji uglavnom gaje na plantažama.
Takva stabla sade se i njeguju godinama upravo da bi bila prodata kao praznično drveće, a poslije sječe uzgoj može da se nastavi sadnjom novih. Zato kupovina prirodne jelke iz kontrolisanog uzgoja nije isto što i sječa stabla u prirodnoj šumi. Poreklo drveta jedan je od podataka koje treba provjeriti prilikom kupovine.
Vještačka jelka ima prednost kada se dugo koristi
Najveća prednost vještačke jelke jeste mogućnost višegodišnje upotrebe. Jednom kupljena, može da posluži tokom velikog broja praznika, pod uslovom da se pažljivo sklapa i čuva.
Ipak, njen ekološki uticaj počinje mnogo prije nego što stigne u dom. Vještačke jelke najčešće se prave od PVC-a ili drugih vrsta plastike, uz metalne dijelove, a njihova proizvodnja i prevoz stvaraju emisije gasova sa efektom staklene bašte.
Prema poređenju koje je objavio OECD, zasnovanom na ranijim proračunima organizacije Carbon Trust, procijenjeni ugljenični otisak veštačke jelke visoke dva metra iznosi oko 40 kilograma ekvivalenta ugljen-dioksida.
To je procjena ukupnog otiska, a ne količina koja nastaje svake godine njenog korišćenja. Što duže koristite istu jelku, taj početni uticaj raspoređuje se na više prazničnih sezona. Zbog toga često mijenjanje veštačke jelke umanjuje prednost njene višekratne upotrebe.
Kod prirodne jelke važno je šta se dešava poslije praznika
U istom poređenju, prirodno drvo slične visine može da ima ugljenični otisak od oko 3,5 kilograma ekvivalenta ugljen-dioksida, uz odgovarajući tretman nakon upotrebe. Ako završi na deponiji, procjena raste na približno 16 kilograma. Razlika pokazuje koliko način odlaganja može da promijeni ukupnu računicu.
Nije, dakle, dovoljno izabrati prirodnu jelku i pretpostaviti da je time pitanje riješeno. Važno je i da poslije praznika bude predata kroz organizovano prikupljanje zelenog otpada, gdje takva mogućnost postoji, kako bi mogla da bude odgovarajuće obrađena.
Ove brojke su okvirne procjene iz konkretnog poređenja. Stvarni uticaj zavisi i od proizvodnje, transporta, veličine drveta i načina postupanja sa otpadom, prenosi Blic.
Da li treba mijenjati jelku koju već imate?
Ako već posjedujete vještačku jelku koja je očuvana i odgovara vam, njena dalja upotreba omogućava da isti proizvod služi godinama. Kupovina nove samo zbog drugačijeg oblika ili boje podrazumijeva i novu proizvodnju i transport.
Kod prirodne jelke pažnju treba usmjeriti na kontrolisano porijeklo i mogućnost pravilnog odlaganja poslije praznika. Kod veštačke je najvažnije da bude dovoljno kvalitetna da je koristite dugo, umjesto da je mijenjate poslije nekoliko sezona.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.