Kultura

Rječnik balkanske mitologije (1): Dagon

Dagon je zapadno-semitsko božanstvo, nacionalni bog Filistejaca nakon preseljenja iz Hanana.

Dagon
FOTO: WIKIPEDIA

Jevrejski oblik imena božanstva Dagan se pominje u akademskim tekstovima i izvorima iz Maria, Eble i Ugarita.

Sanhuniaton u svojim spisima navodi da Dagon znači Siton (na starogrčkom – zrno). Dalje navodi: “Dagon, nakon pronalaska pluga, naziva se Zevsov Arotri”. “Arotri” znači “ratar, vezan za poljoprivredu”.

Drevnohebrejski termin “דג” (“Dan”, riba) zasnovan je na narodnoj etimologiji.

Prema drugoj hipotezi, ime Dagan se povezuje s arapskim korijenima, gdje Dagan znači “biti oblak”. Prema ovoj etimologiji, Dagan je bog poljoprivrede, davalac hrane, ribe, vode, božanstvo ili bog kiše.

Prvi put se pominje u akadskim dokumentima (23. vijek p.n.e.) kao vrhovno božanstvo stanovništva na desnoj obali srednjeg Eufrata. Prvi pomeni Dagonovog kulta kod drevnih Semita Sirije i Hanana nalaze se u dokumentima 15-14. vijeka prije nove ere, a otkriveni su u Ugaritu.

Dagonov hram se nalazi u glavnim gradovima srednjeg Eufrata – Mari i Kritu. Značaj uticaj Dagonov kult je imao i u Vavilonu za vrijeme vladavine Hamurabija. O rasprostranjenosti Dagonovog kulta u Hananu svjedoče spomenuta mjesta u Bibliji sa imenom Bet-Dagon u zemljama plemena Jude i Ašera. Kult Dagona je preuzeli su Filistejci, kao nacionalno božanstvo (1 Samuel 5:. 1-7).

Biblija nam govori kako da se organizuje praznik u čast Dagona (Sudije 16:23.); Uništenje Dagonovog hrama u Samson Gazi (Sudije 16 :. 23-30). Dagonove hramove u Ašdodu uništio je Jonatan Apfus (I Makav. 10 :. 83-84). Kult Dagonov u Ašdodu se održao i nakon odlaska Filistejaca (I Makav. 10:83). Ime božanstva je prisutno u ličnim imenima akadskih kraljeva (Iddin-Dagan, Ishme Dagan).

U Eblu Daganov kult igra važnu ulogu, pominje se sa epitetom “g” i “gospodin Tuttul”. Hramovi, praznici i čak grad je vjerovatno posvećen Daganu. Često se u mitovima i legendama pominje kao otac boga Baala.

Kult ovog ribolikog božanstva stigao je do Balkana, ali i do Afrike, gde je u državi Niger slavljen kao Dogon. Dagon je božanstvo koje se može pronaći kod starosjedelaca Srba u periodu kulture Lepenskog vira.

(Nastaviće se)

Najnovije vijesti Srpskainfo i na Viberu
Prihvati notifikacije