Tramp je u ponedjeljak potpisao izvršnu uredbu kojom se Sjedinjene Države obavezuju da će garantovati bezbjednost Kataru i da će svaki napad na njegovu teritoriju, suverenitet ili kritičnu infrastrukturu tretirati “kao prijetnju miru i bezbednosti SAD” i postupiti shodno tome.
Ovo je bezbjednosni sporazum bez presedana između SAD i jedne arapske zemlje, prema “Aksiosu”. Možda je najvažnije to što naređenje sugeriše da bi SAD mogle vojno da priskoče u odbranu Katara.
– U slučaju takvog napada, Sjedinjene Države će preduzeti sve zakonite i odgovarajuće mjere – uključujući diplomatske, ekonomske, i, ako je potrebno, vojne – kako bi odbranile interese SAD i Države Katar i obnovile mir i stabilnost – navodi se u uredbi.
Prema “Aksiosu”, pojačana bezbjednosna garancija SAD dio je “kompenzacije” za Katar nakon neuspjelog izraelskog napada na zvaničnike Hamasa u Dohi ranije ovog mjeseca.
Ovo je izuzetan razvoj događaja u kontroverznim odnosima Trampa sa Bliskim Istokom, i to iz više razloga.
Narativ izvršne uredbe veoma je slična bezbjednosnoj garanciji koju NATO daje svojim članicama, piše CNN. Katar nije dio NATO-a, ali je administracija Džoa Bajdena 2022. označila Katar kao glavnog saveznika van alijanse.
Prema Članu 5 Povelje NATO, napad na jednu članicu smatra se “napadom na sve njih”, te da će članice “pomagati onoj strani ili stranama koje su napadnute”, preduzimajući potrebne akcije “uključujući upotrebu oružanih snaga, radi obnove i održavanja bezbednosti severnoatlantskog područja”.
Prema CNN-u, dok se Trampova uredba ne obavezuje se tako snažno na vojni odgovor u slučaju napada na Katar, tretiranje napada na Katar kao pretnje po SAD predstavlja novi nivo u odnosima sa ovim arapskim saveznikom.
“Tramp to radi unilateralno”Pošto je bezbjednosna garancija izdata putem izvršnog naređenja, manje je obavezujuća nego sporazum o međusobnoj odbrani odobren od strane Senata.
Drugim rečima, ovo nije pravno obavezujući, ratifikovani sporazum koji zahteva odobrenje Senata već obećanje koje Tramp daje koristeći ovlašćenja svog položaja. To takođe nije nešto čega će se budući predsjednici morati da se pridržavaju.
Ipak, činjenica da Tramp to radi jednostrano je sama po sebi izuzetna, ističe CNN. Ustav eksplicitno daje Senatu ovlašćenje za sklapanje sporazuma, a ovde predsednik zaobilazi Kongres u vezi nečeg tako ozbiljnog kao što je potencijalno angažovanje američke vojske za rat.
“Ovo još nije uspjelo nikom drugom”
Intrigantno je to da je uredba potpisana istog dana kada je izraelski premijer Benjamin Netanjahu posjetio Bijelu kuću – ali je objavljena tek dva dana kasnije. Prema “Aksiosu”, to pokazuje kako je Katar uspio da iskoristi krizu da izoluje Izrael i ostvari strateški proboj u čemu nijedna druga arapska zemlja još nije uspjela.
Pod pritiskom Trampa, Netanjahu je morao da se izvini Kataru i privatno i javno zbog napada, što je bilo veliko političko poniženje, prenosi Blic.
Mnoge arapske zemlje, a najviše Saudijska Arabija, godinama su tražile takve bezbjednosne garancije od SAD, ali su bile odbijene.
“Aksisos” navodi da su Netanjahu i njegov povjerenik Ron Dermer godinama pokušavali da dobiju odbrambeni sporazum sa Vašingtonom. Umjesto toga, izraelski napad na Dohu doveo je do odbrambenog pakta između SAD i Katara, sa kojim Izrael ima veoma zategnute odnose.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.