Lokalno stanovništvo ih zove "mramorje", a radi se o stećcima, tajanstvenim srednjevjekovnim nadgrobnim spomenicima, koji su pod zaštitom UNESCO, kao svjetska kulturna baština.
“Stećak je za mene ono što nije za druge, ono što na njem i u njemu nisu drugi umijeli ni znali da vide. Jest kamen, ali jeste i riječ, jest zemlja, ali jeste i nebo, jeste materija, ali jeste i duh, jest krik, ali jeste i pjesma, jest smrt, ali jeste i život, jest prošlost, ali jeste i budućnost.” Mak Dizdar
Republički zavod za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa kontinuirano sprovodi svoje aktivnosti na području opštine Lopare.
Svetosavska omladinska zajednica iz Ugljevika, uz podršku Eparhije zvorničko-tuzlanske, a zahvaljujući sredstvima Autonomne pokrajine Vojvodine, realizuje projekat „Zaštita srednjevijekovnih nadgrobnih spomenika - stećaka na Majevici“.
Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika BiH proglasila je srednjovjekovnu nekropolu sa stećcima i starim muslimanskim nišanima na području Kreševa nacionalnim spomenikom BiH.
Nekropola sa stećcima, za koju se vjerovalo da je potpuno nestala prije više od stotinu godina, otkrivena je u Kreševu, starom kraljevskom gradu u središnjoj Bosni, a stručnjaci tvrde da je pronađeno pravo izgubljeno blago.
Izmještanje nekropole srednjovjekovnih stećaka sa područja Istočno Novog Sarajeva na prostor Istočne Ilidže izazvalo je negodovanje mještana.
Grupa mladih Trebinjaca pokrenula je akciju zaštite i uređenja srednjovjekovnih nekropola na području ovog grada od kojih pojedine imaju izuzetnu kulturno-istorijsku vrijednost.
Na gradilištu na području Istočnog Sarajeva prije nekoliko dana pronađeni su stećci koji su, čini se, bez mnogo razmišljanja izmješteni sa druge lokacije.
Natpisi na majevičkom mramorju svjedoče o životu pokojnika tih vremena, migracijama, o vezama među ljudima i o vezi ljudi sa Bogom. Krst je najčešći ukrasni motiv na stećcima uopšte. Poseban utisak ostavlja deset epitafa srednjovjekovne nekropole u selu Piperi.
Najbrojniji, najznačajniji i najoriginalniji kulturno-istorijski spomenici na području opštine Nevesinje su nekropole.
Grupa mladih volontera iz Belgije očistila je i učinila vidljivom i pristupačnom nekropolu stećaka na lokalitetu Ninkovići, nedaleko od Tjentišta, koja je bila zarasla u šumu, korov i šiblje.
Oni koji krenu starim makadamskim putem Nevesinje – Kalinovnik preko visoravni Morine naići će na nekropolu stećaka poznatu kao Svatovsko groblje. Osim ove nekropole, na Morinama su još dvije, nazvane Djevojčko goblje i Ukopno groblje.
