Upravo zbog toga nazivaju se i besrebrenicima, a jedno crkveno predanje o tri jajeta pokazuje koliko je za njih bilo važno da se pomoć ne pretvori u način sticanja materijalne koristi.
Prema žitiju koje se čita uz praznik Svetih Vrača, Kozma i Damjan bili su braća porijeklom iz Azije. Njihova majka Teodotija vaspitavala ih je u hrišćanskoj vjeri, a oni su se, prema predanju, posvetili liječenju bolesnih.
Za svoju pomoć nisu tražili nagradu, već su ljekarsko znanje smatrali darom koji treba koristiti za dobro drugih.
Zašto su tri jajeta izazvala nesporazum među braćom?
Jedna žena po imenu Paladija, koju su braća izlečila, želela je da se zahvali Damjanu. Ponudila mu je tri jajeta, ali on ih u početku nije želeo da primi. Paladija ga je potom zaklela Presvetom Trojicom da prihvati dar, pa je Damjan na kraju pristao.
Kada je Kozma saznao da je njegov brat uzeo poklon, naljutio se. Smatrao je da je time prekršeno načelo po kojem su pomagali ljudima bez naknade. Prema predanju, otišao je toliko daleko da je zatražio da nakon smrti ne bude sahranjen pored Damjana.
Međutim, priča se ne završava razdvajanjem braće. Prema istom žitiju, nakon njihove smrti sahranjeni su zajedno, u mestu Feremanu, shodno otkrovenju koje se, prema predanju, dogodilo.
Ovaj događaj nije istorijski dokumentovan u smislu savremenog istorijskog istraživanja, već pripada crkvenom žitiju. Njegova vrednost u verskoj tradiciji jeste u poruci koju prenosi – Kozma i Damjan nisu želeli da njihovo pomaganje bolesnima bude povezano sa sticanjem nagrade.
Zašto se nazivaju Vračima?
Danas se reč “vrač” najčešće povezuje sa vračanjem i gatanjem, ali u nazivu ovog praznika ima starije značenje povezano sa lečenjem. U crkvenim tekstovima Kozma i Damjan nazivaju se i “bezmezdnim vračima”, odnosno lekarima koji su lečili besplatno.
Zbog toga ih pravoslavni vernici poštuju kao svetitelje povezane sa zdravljem i isceljenjem, a naročito kao zaštitnike lekara i zdravstvenih radnika.
Njihov praznik, poznat kao Sveti Vrači, obeležava se 14. novembra. U crkvenom kalendaru postoji i praznik Svetih Kozme i Damjana 14. jula, pa je važno voditi računa o tome na koje se svetitelje odnosi konkretno žitije.
Priča o Paladiji i tri jajeta zato nije običaj koji vernici treba da ponavljaju, niti pravilo o darivanju na praznik. Ona je deo crkvenog predanja koje objašnjava zašto su Sveti Kozma i Damjan ostali upamćeni kao besrebrenici, odnosno oni koji su svoj dar koristili da pomognu drugima, a ne da od njega zarade, prenosi Telegraf.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.