Možete da nas pratite
i putem aplikacije za
Besplatno na

PRVO, PA DEJTON Palmerova izjava o evoluciji uređenja BiH USTALASALA POLITIČKU SCENU

Politika
Autor:

Foto: Goran Srdanov/RAS Srbija

Tek što je zasjeo u fotelju specijalnog izaslanika SAD za Zapadni Balkan, Metju Palmer se već dohvatio Dejtona, čime je ponovo pokrenuo stare spekulacije o mogućnosti da dio međunarodne zajednice pokuša umiješati svoje prste kako bi se drugačije preuredila BiH.

I to nije iznenađujuće jer se priča o mogućem organizovanju “Dejtona 2”, odnosno nove međunarodne konferencije kojom bi BiH bila jedostavnije uređena, provlači u javnosti već duže vrijeme. Ta teza dodatno je oživjela u proteklih par mjeseci zbog krize vlasti i blokada na nivou BiH. S obzirom na to da nijedna članica međunarodne zajednice, makar javno, ne zagovara raspad BiH, to je i otvorilo spekulacije da će krenuti suprotnim smjerom – u stvaranje funkcionalnije BiH u kojoj svako svakoga neće moći da blokira.

Da su sve opcije otvorene da se pročitati i iz posljednje Palmerove izjave za ljubljansko “Delo” kada je kazao da je Dejtonski sporazum “još živ”.

– Dejtonski sporazum nikad nije bio zamišljen kao fiksni okvir, nego kao okvir koji se mijenja. Ali, ja sam skloniji evoluciji nego revoluciji uticaja tog sporazuma – kazao je Palmer za “Delo”.

Preuređenje

Ovome treba dodati činjenicu da su pojedine američke diplomate u proteklih nekoliko godina isticale kako trenutno uređenje BiH koči ovu državu u njenom daljem razvoju, te da je neophodno njeno preuređenje. Stoga ne čudi što je Palmerovo imenovanje probudilo dodatne sumnje u namjere američke administracije da ponovo umiješa svoje prste u uređenje BiH.

Sumnju posebno podgrijava činjenica da je SAD imala svog specijalnog izaslanika za Zapadni Balkan prije 20 godina – u vrijeme kada je skrojen Dejton.

Da li američka administracija sada šalje novog izaslanika koji bi trebao kumovati “Dejtonu 2” ili mu je namijenjena neka druga uloga ostaje da se vidi.

Politički analitičar Cvijetin Milivojević ističe da možda Palmer ima specijalnu misiju na Balkanu koju još ne otkriva, ali da su želje jedno, a mogućnosti nešto sasvim drugo.

Foto: N1/RAS Srbija

Cvijetin Milivojević

– Ne treba zaboraviti da je Palmer predstavnik samo jedne od zemalja koje su učestvovale u Dejtonu. Tačno je da je pokojni Ričard Holbruk autor samog teksta Dejtonskog mirovnog sporazuma, ali Amerika je samo jedna od učesnica Dejtona – ističe Milivojević.

Popravak u hodu

Dodaje da ne zna da li Palmer podrazumijeva revoluciju u smislu da postoje neke snage u BiH koje su destruktivne a, kako kaže Milivojević, iz američkog diskursa uvijek je destruktivan lider SNSD Milorad Dodik i ponekad lider HDZ BiH, Dragan Čović.

– Ili misli na evoluciju u smislu da se taj tekst Dejtonskog mirovnog sporazuma, iz kojeg se trenutno crpi Ustav i zakonodavstvo BiH, i njenih entiteta, može popravljati u hodu. Naravno da može, ali ne silom već uz saglasnost sva tri konstitutivna naroda i oba entiteta. O tome se može razmišljati, ali ne onako kako to žele i čitaju  tipični predstavnici američke diplomatije – ističe Milivojević.

Navodi da američka administracija, kada kaže “Dejton 2”, po pravilu misli na ukidanje entiteta, jer smatraju da je to brana ulaska BiH u NATO. Iz tog razloga Milivojević napominje da, ako se uzme u obzir Palmerov politički stav, onda se može reći da se njegovo pominjanje evolucije, umjesto revolucije, faktički odnosi na smanjivanje nadležnosti entiteta.

– Odnosno, prava konstitutivnih naroda u korist centralnih vlasti, jer Palmeru, odnosno američkoj administraciji u ovom trenutku taj proces odgovara. Kao što znate, Amerikanci govore o evroatlanskim integracijama BiH za razliku od većine predstavnika EU, koji govore o evropskim integracijama – kaže Milivojević.

On podsjeća da se do sada nije čulo od nijednog ozbiljnog evropskog političara da uslovljava put BiH ka EU ulaskom u NATO, dok američke diplomate to rade.

– Oni govore “evroatlanske integracije” i to je još jedan od problema koji može doći s Palmerom – poručuje Milivojević.

Šolaja: Tiha revolucija Dejtona već viđena

Profesor međunarodnih odnosa Miloš Šolaja ističe da je tiha revolucija Dejtona već provođena kroz djelovanje visokog predstavnika i Savjeta za implementaciju mira. On podsjeća da je njihovim djelovanjem u velikoj mjeri izmijenjen Ustav BiH, koji se sada pokazuje kao sporan.

– Ali ne samo Ustav nego i mnogi zakoni – ističe Šolaja.

Foto: vijesti.ba/RAS Srbija

Miloš Šolaja

On kaže da američka administracija, bez obzira kakve namjere ima, treba imati na umu da se Dejton ne može mijenjati bez saglasnosti svih učesnika.

– Dakle, ako se ne slože Rusija ili pak Francuska, Njemačka, Velika Britanija ili bilo ko od učesnika Dejtona, onda nema ni “Dejtona 2”. Dejton se može mijenjati samo na način na koji je donesen – ističe Šolaja.

Slaže se sa ocjenama analitičara da Palmerovo imenovanje označava povratak američkog prisustva na Balkanu. Šolaja kaže da je američko prisustvo jedno vrijeme bilo zastupljeno kroz EU, koja je sada okrenuta svojim unutrašnjim problemima i nema rješenje za BiH.

– Prestali su da se bave Zapadnim Balkanom, izuzev na nivou formalne diplomatske aktivnosti. Očigledno je da Amerikanci osjećaju potrebu da se ponovo aktiviraju, jer se bliže izbori u SAD i ne smiju da dozvole da im Balkan bude poraz – kaže Šolaja.

Možete da nas pratite i putem aplikacije za Android ili iPhone/iPad.
Možete da nas pratite i na Facebook stranici

IZDVAJAMO