DETALJAN CRKVENI KALENDAR Ušli smo u mjesec slava, a evo kada je crveno slovo

Decembar je za pravoslavne vjernike poseban mjesec. Iako ga često vezujemo za snijeg i kraj godine, u crkvenom kalendaru on označava put ka najradosnijem hrišćanskom prazniku Božiću.

Božićni post je već počeo 28. novembra i trajaće sve do 7. januara, što znači da je zlatno pravilo za sve decembarske slave trpeza mora biti posna. Bez obzira na to da li slava pada u srijedu, petak ili nedjelju, riba i posni specijaliteti su obavezni na stolu.

Evo detaljnog vodiča kroz pravoslavni kalendar do kraja mjeseca. Koje nam slave predstoje, kada je crveno slovo i koje običaje ne smijemo zaboraviti.

Vavedenje Presvete Bogorodice (4. decembar)

Prvi veliki praznik koji nas čeka je Vavedenje (četvrtak, 4. decembar). U crkvenom kalendaru obilježen je crvenim slovom.

Ovo je praznik posvećen uvođenju trogodišnje Marije u jerusalimski hram. Vavedenje je i slava manastira Hilandar.

U narodu se ovo smatra “ženskim praznikom”, a vjeruje se da na ovaj dan ne treba preduzimati važne poslove, već se posvetiti molitvi. Takođe, to je dan kada se u mnogim krajevima prestaje sa poljskim radovima.

Sveti Alimpije Stolpnik (9. decembar)

Sledeći važan datum je 9. decembar (utorak), kada slavimo Svetog Alimpija Stolpnika. Iako nije crveno slovo (masno crno), ovo je česta krsna slava u Srba. Sveti Alimpije je poznat po tome što je 53 godine proveo na stubu (stolpu) u molitvi, trpeći sunce, kišu i mraz. U narodu se vjeruje da je zaštitnik stoke, pa se na ovaj dan ne upreže stoka radi zdravlja.

Sveti Andrej Prvozvani (13. decembar)

U subotu, 13. decembra, slavimo Svetog apostola Andreja Prvozvanog. On je bio prvi od dvanaest apostola koji je pošao za Hristom. Ovo je velika slava, a posebno je značajna jer je krsna slava kraljevske porodice Karađorđević.

Sveti Nikola – Pola Srbije slavi, pola ide u goste (19. decembar)

Stižemo do centralnog događaja decembra. U petak, 19. decembra, obilježavamo Svetog Nikolu Čudotvorca (Nikoljdan).

Ovo je najčešća slava u Srba. Sveti Nikola je zaštitnik putnika, moreplovaca, ribara i djece. S obzirom na to da pada usred velikog posta, slavska trpeza je isključivo posna. Čak i oni koji ne slave, na ovaj dan često “zaborave” na mrsnu hranu iz poštovanja prema svecu. Ovo je crveno slovo u kalendaru.

Praznici

Decembar je i mjesec najlepših porodičnih praznika koji prethode Božiću.

Detinjci (21. decembar, nedjelja) – Tri nedelje pred Božić. Roditelji “vezuju” djecu, a ona se “dreše” (otkupljuju) poklonima.

Materice (28. decembar, nedjelja) – Dvije nedjelje pred Božić. Deca vezuju majke, koje se otkupljuju pripremljenim poklonima i kolačima. Ovo je jedan od najtoplijih porodičnih praznika. (Napomena: Praznik Oci pada u prvu nedelju januara 2026. godine).

Ostali značajni datumi do kraja godine

Pored navedenih, vjernici u decembru obilježavaju i ove svetitelje:

Sveti sveštenomučenik Kliment (8. decembar)

Sveta velikomučenica Varvara (17. decembar). Na ovaj dan se u mnogim krajevima seje božićna pšenica, kako bi do Božića lijepo zazelenila.

Sveti Sava Osvećeni (18. decembar). Postoji verovanje da je ovaj svetac bio uzor Svetom Savi Srpskom.

Sveti Spiridon Čudotvorac (25. decembar) Praznik koji slave mnoge zanatlije.

Važno je podsjetiti da je Božićni post blaži od Vaskršnjeg. Riba je dozvoljena vikendom i na velike praznike (kao što je Vavedenje), dok se ulje može koristiti svim danima osim srede i petka, kada se posti “na vodi”. Međutim, posljednja nedjelja pred Božić, od 1. do 7. januara, podrazumijeva stroži post, prenosi Telegraf.