Srpska pravoslavna crkva i vjernici 10. maja obilježavaju uspomenu na spaljivanje moštiju Svetog Save na Vračaru, čin koji je imao za cilj da zastraši narod i slomi njegov duh, ali je kroz vijekove postao simbol još jače vjere i zajedništva.
Sinan-pašina osveta koja je trebalo da zastraši narod
Prema istorijskim zapisima, veliki vezir Sinan-paša naredio je da se mošti Svetog Save iz manastira Mileševa prenesu u Beograd i javno spale.
To se dogodilo 27. aprila 1594. godine, na prostoru tadašnjeg Vračara, nakon velikog ustanka Srba u Banatu. Cilj ovog čina bio je da se srpski narod zastraši i kazni, jer je upravo Sveti Sava bio simbol okupljanja, vjere i otpora.
U narodu se govorilo da su Srbi u ustanku nosili zastave sa likom Svetog Save, što je dodatno razbjesnilo osmanske vlasti.
Gdje su zapravo spaljene mošti?
Iako se danas vjeruje da se spaljivanje dogodilo na mjestu gde se nalazi Hram Svetog Save, istorijski izvori nisu potpuno usaglašeni.
U vrijeme Osmanlija pojam Vračara odnosio se na mnogo šire područje nego danas, pa pojedini istoričari smatraju da je mesto spaljivanja možda zapravo bio prostor današnjeg Tašmajdana.
Postoje zapisi da je taj dio grada tada bio uzvišenje vidljivo iz velikog dela Beograda, što je odgovaralo Sinan-pašinoj nameri da što više ljudi vidi lomaču.
Kasnije je Gligorije Vozarević verovao da je pronašao mesto spaljivanja kada je na periferiji Beograda naišao na stari drveni krst. Taj kraj kasnije je dobio naziv Vozarev krst, današnji Crveni krst.
Kako je nastao Hram Svetog Save
Početkom 20. veka doneta je odluka da se monumentalni hram podigne upravo na Vračaru, na mestu za koje se verovalo da su spaljene mošti svetitelja.
Tako je nastao Hram Svetog Save, danas jedna od najvećih pravoslavnih bogomolja na svijetu i najvažnijih simbola Beograda i Srbije.
Mnogi vjernici smatraju da upravo činjenica da je na mestu stradanja podignut veličanstveni hram predstavlja pobjedu vjere nad progonom i strahom.
Sveti Sava kao simbol srpskog identiteta
Za srpski narod Sveti Sava nikada nije bio samo crkveni velikodostojnik. U njemu su ljudi vidjeli zaštitnika, učitelja, duhovnog vođu i simbol pravde.
Zbog toga je spaljivanje njegovih moštiju ostalo duboko urezano u kolektivno sećanje, ali ne kao poraz, već kao događaj koji je dodatno učvrstio vjeru naroda.
Kroz vijekove, ime Svetog Save ostalo je povezano sa školstvom, mirom, mudrošću i duhovnim opstankom Srbije.
Običaji
Na ovaj dan vjernici se mole Svetom Savi za zdravlje, mir i zaštitu porodice i to je postao važan običaj širom Srbije. Običaj navodi da se valja ispoštovati, jer se vjeruje da će u suprotnom pratiti maler, prenosi Ona.
“Veliki ukrase među Svetiteljima, Bogomudri oce Savo, molimo ti se, mi, sluge tvoje, i pripadajući vapijemo ti: ne ostavi djecu svoju, oče, nego svagda budi s nama… Amin.”
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.