Podignut na oko 1.200 metara nadmorske visine u oblasti Trabzona, unutar Nacionalnog parka Altindere, manastirski kompleks vekovima privlači vjernike i putnike. Njegov položaj dovoljan je da Sumelu učini neobičnom, ali priča koja prati njen nastanak još je zanimljivija. Prema predanju, sve je počelo snom dvojice monaha i ikonom Bogorodice za koju se vjerovalo da ju je naslikao apostol Luka.
Dvojica monaha sanjala su isti san
Legenda kaže da su dvojica grčkih monaha, jedan iz Carigrada, a drugi iz Atine, sanjala Bogorodicu koja im je pokazala mjesto na planini iznad Trabzona i poručila da tamo podignu svetinju.
Vođeni snom, stigli su do pećine u kojoj su, prema predanju, pronašli čudotvornu ikonu Bogorodice. Ostali su na tom mjestu do kraja života, a oko pećine je vremenom izrastao manastir Sumela.
Istorija svetinje seže do 4. veka, mada je kompleks kakav danas poznajemo nastajao i mijenjao se tokom mnogo vijekova. Značajniji građevinski radovi vezuju se za 13. vek i period Trapezuntskog carstva, dok je Sumela opstala i nakon osmanskog osvajanja Trabzona u 15. vijeku.
Čitav manastir prilagođen je litici
Graditelji nisu pokušavali da ukrote planinu, već su joj prilagodili gotovo svaki dio manastira. Glavna crkva smještena je u prirodnoj pećini, dok su uz nju tokom vremena izgrađene kapele, monaške ćelije, biblioteka, kuhinje i drugi objekti.
Posebno impresivan dio kompleksa predstavlja akvadukt kojim je nekada dopremana voda. Hodnici, stepenice, prolazi i prozori uklesani uz stenu stvaraju utisak da manastir ne stoji na planini, već da je iz nje izrastao, prenosi Ona.rs.
Zašto svecima na freskama nedostaju oči?
Unutrašnji i spoljašnji zidovi crkve prekriveni su freskama sa scenama iz života Isusa Hrista i Bogorodice, kao i brojnim biblijskim motivima. Mnoge su tokom vijekova ozbiljno oštećene.
Na pojedinim prikazima svetaca posebno upada u oči jedan detalj – lica su sačuvana, ali oči nedostaju.
Prema priči koju prenosi Kurir, dio oštećenja nastao je zbog nekadašnjeg vjerovanja da boja sa očiju svetaca ima čudotvornu moć. Ljudi su skidali dijelove boje sa fresaka i koristili ih u nadi da će im pomoći u ozdravljenju.
Svetinja je bila napuštena, a onda ponovo otvorena
Sumela je početkom 20. vijeka napuštena. Mnogo kasnije, 2015. godine, manastir je ponovo zatvoren za posetioce zbog opasnosti od odrona kamenja sa litice.
Uslijedila je velika obnova koja je trajala godinama, nakon čega je kompleks ponovo otvoren za turiste i hodočasnike. Posebno značajan datum je 15. avgust, kada se povodom Uspenja Presvete Bogorodice u manastiru služi liturgija i okupljaju pravoslavni vernici, prenosi Ona.rs.
Do njega vodi i strma šumska staza
Ni dolazak do Sumele nije nalik običnoj turističkoj posjeti. Nakon prilaska planini, posljednji dio puta prolazi kroz strmu šumsku stazu dugu oko 500 metara. Na putu se nalazi i mala crkva Svete Varvare, a zatim se pred posjetiocima pojavljuje prizor zbog kojeg je Sumela postala jedna od najprepoznatljivijih znamjenitosti ovog dela Turske.
Manastir se danas nalazi na privremenoj listi UNESCO svetske baštine, a njegov značaj nije samo u neobičnoj arhitekturi.
Sumela je mesto na kojem su se tokom više od hiljadu godina preplitale pravoslavna tradicija, vizantijska istorija, osmanski period i lokalna predanja.
A kada se posmatra iz doline, sve te istorijske slojeve na trenutak potisne samo jedno pitanje – kako je neko prije toliko vekova uopšte uspio da podigne čitav manastir na gotovo vertikalnoj litici?
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.