Pecine crtice: Zašto Oktoberfest počinje u septembru?

Ove godine, Oktoberfest traje od 19. septembra do 4. oktobra. Nažalost, jedan smrtni slučaj je na početku zabilježen.

Prvi Oktoberfest održan je 1810. godine povodom proslave kraljevskog vjenčanja u Minhenu, prestonici nekadašnje Kraljevine Bavarske, između Ludviga, bavarskog prestolonasljednika, i Tereze od Saks-Hildburghauzena, princeze od Saks-Altenburga. Proslava je počela 12. oktobra i trajala do 17. oktobra. Narednih godina, svečanosti su ponavljane, produžavane i pomijerane ka septembru, kada je vrijeme bilo povoljnije.

Svečanosti su se prvobitno održavale za građane na poljima ispred gradskih kapija. Polja su preimenovana u Theresienwiese (Terezina livada) u čast princeze, ali se često nazivaju jednostavno die Wiesn. Tokom godina, proslava je prerasla u praznik bavarske poljoprivrede, kulture i kuhinje.

Oktoberfest održava se duže od dva vijeka, a prekidan je svega dvadesetak puta zbog epidemija kolere, ratova i pandemije kovida. Obično više od šest miliona ljudi posjeti Minhen svake godine i uđe u jedan od 14 velikih šatora sa pivom ili u neki od 20 manjih, koji zajedno mogu da prime oko 119.000 ljudi istovremeno. Pored pivskih šatora u kojima se pjeva i pleše na klupama, Oktoberfest nudi i preko 130 zabavnih atrakcija, uključujući i čuveni „đavolji točak” (Teufelsrad) star više decenija.

Spektakl tradicionalno započinje čuvenim uzvikom „O'zapft is!”: Festival zvanično počinje u podne u šatoru Šotenhamel kada gradonačelnik Minhena udarcem čekićem otvara prvo bure piva i uzvikuje „O'zapft is!” („Slavina je stavljena” ili „Pivo je točeno”). Niko u šatorima ne smije da ispije pivo dok se ovaj ritual ne obavi.

Godine 2024. grad je od 19. septembra posjetilo 6,7 miliona ljudi željnih zabave, koji su uživali u pivu i u lokalnu ekonomiju unijeli procijenjenih 1,8 milijardi dolara. Pivo koje se služi na Oktoberfestu specijalno je pravljeno za ovu priliku i ima najmanje 6% alkohola, što je jače od standardnih svijetlih piva (Helles). Služi se isključivo u kriglama od jednog litra (Maßkrug), a proizvodi ga šest tradicionalnih minhenskih pivara. Te godine popijeno je 7 miliona litara piva. Cijena piva na Oktoberfestu 2024. kretala se od 13,60 do 15,30 evra.

Ovo nije jedini festival piva u Njemačkoj, niti je jedini u Minhenu. Stanovnici bavarske prestonice imaju i svoju lokalnu verziju pod nazivom Starkbierfest (Festival jakog piva).

Oktoberfest se slavi širom svijeta, svuda gdje ima njemačkih doseljenika. Velike proslave se redovno održavaju u Kanadi, Brazilu, Sinsinatiju, pa čak i u Denveru, gdje se pola miliona ljudi okuplja u gradu poznatom kao „Mile High City” (Grad na visini od milju).

Sam grad štiti autentičnost festivala tako što dozvoljava isključivo pivo minhenskih pivara koje su „ugledne i sa dugom tradicijom” i koje se pridržavaju Zakona o čistoći piva iz 1487. godine. Ove pivare koriste ječam, hmelj i vodu iz bunara koji se nalazi unutar gradskih granica.

Zbog toga već decenijama cjelokupno pivo za festival obezbjeđuje šest pivara. Čak je i bavarski princ – čija je porodica i pokrenula Oktoberfest – bio odbijen. Još osamdesetih godina prošlog vijeka, princ Luitpold od Bavarske pokušao je da uvrsti svoje pivo u ponudu Oktoberfesta. Međutim, njegova pivara se u početku nalazila van gradskih granica. Kada je ponudio da donese pokretnu pivaru i proizvodi pivo na samom mjestu održavanja festivala, gradske vlasti su to odbile, uz obrazloženje da bi i mnogi drugi proizvođači željeli da učine isto.

Nadležne nije pokolebala činjenica da su Luitpoldovi preci proizvodili pivo u tom regionu još od 1260. godine, da su učestvovali u pisanju Zakona o čistoći piva i da su osmislili Oktoberfest povodom vjenčanja njegovog čukun-čukundede, kralja Ludviga I, 1810. godine. Međutim, sud u Minhenu je 1990. godine donio presudu protiv Luitpolda.

Tradicionalna pravila se na najvećem narodnom i pivskom festivalu na svijetu uvijek poštuju. Zbog toga je, recimo, Paris Hilton persona non grata u Minhenu. Slavna starleta je jednom prilikom dobila trajnu zabranu dolaska na Oktoberfest. Ona se na festivalu pojavila u provokativnoj i neautentičnoj bavarskoj nošnji radi promocije jedne marke vina, što su domaćini doživjeli kao uvredu za svoju tradiciju.