Taj beogradski novinar i neizliječen diskofil, koautor (uz Danila Štrpca) u stvaranju pionirske knjige “YU 100: najbolji albumi jugoslovenske rok i pop muzike” (1998), a krajem 2021. i njenog logičnog nastavka „Kako (ni)je propao rokenrol u Srbiji + 100 najboljih srpskih albuma od raspada SFRJ“, nedavno nas je obradovao svojim novim poduhvatom „Pionirke/ pioniri jugoslovenskog pop-rocka – YU 100 najbolje EP ploče“ – izborom najboljih extended play ploča YU pop-rock muzike, iz dana kada longplejki (uglavnom) nije ni bilo.
Po mišljenju žirija (53 uključena novinara, muzičara i ljudi iz muzičkog biznisa) najbolji EP u istoriji YU pop-rock muzike je ploča Grupe 220 sa pjesmama: Osmijeh/Večer na Robleku/Uvijek kad ostanem sam/Grad (Jugoton 1967).
O EP pločama nikad se nije govorilo ni pisalo sa strašću i ljubavlju kako ta izdanja zaslužuju. Pošto je Duško otvorio temu, valja dodati malo istorijata i ličnih sjećanja. Pogotovo što sam vršnjak LP ploča, klinja koga su uzbuđivali singlovi, a intrigirale EP ploče, nervirale audio kasete zbog slabog kvaliteta završne izrade i profesionalac koji nije uspio da ubijedi one što odlučuju da naprave prvu fabriku CD ploča u Jugoslaviji 1986. kad se ukazala prilika.
Za mene je EP trenutni snimak muzičara ili benda, dok je LP ploča njihova „dalekosežna izjava“. EP je sadrži više numera od singl ploče, ali manje od albuma (LP), obično 3 do 6 pjesama i trajanjem kraćim od 40 minuta. Svako duže trajanje vinilske ploče zvanično se smatra LP izdanjem. EP je brži i jeftiniji za produkciju, često se koristi za promociju, testiranje novih ideja u karijeri ili premošćavanje praznina između izdavanja albuma.
Tri godine prije nego što je potpisala ugovor sa Elvisom Prislijem, američka kompanija RCA Victor kupcima ploča je predstavila koncept EP ploče od 45 obrtaja u minuti, širine 7 inča odnosno 18 centimetara. Taj novi format bio je “nadogradnja” njihovog singla od takođe 45 obrtaja u minuti koji je lansiran 1949. godine. Format je inače osmišljen kako bi se probili na tržište i parirali dugosvirajućem LP albumu kompanije Columbia od 33⅓ obrtaja u minuti i širine 12 inča, tačnije 30,5 centimetara. Prvo takvo izdanje objavljeno je juna 1948: Mendelsonov Koncert u e-molu, izvodi Natan Milštajn na violini sa Njujorškom filharmonijom (kataloški broj ML 4001).
Početkom 1952. godine, kuća RCA Victor je objavila i jednopločna i dvopločna EP izdanja kao dio svog novog kataloga. Ovaj format nazivali su „produženim reprodukovanjem 45“ i „singl albumom od 45 obrtaja u minuti“. U reklamama je novi format promovisan kao „ekonomičan paket“. Umjetnica koja je izabrana da predstavi prvi dvopločni EP bila je Beatris Kej (EPB-3000), pop pjevačica koja je danas gotovo zaboravljena. Kejina karijera je počela još 1913. godine, kada je imala 6 godina, i trajala je sve do 1974. Pored toga što je bila muzička umjetnica, glumila je i u vodvilju, na radiju, u filmovima i na televiziji.
Pošteno govoreći, EP nikada u SAD nije postigao očekivani uspjeh. Jedini EP-ovi koji su dobili sertifikat kao milionski prodati od strane RIAA bili su Elvisovi: Elvis – Volume 1 (EPA-992, 1956) i Jailhouse Rock (EPA-4114, 1957).
EP je stigao u Evropu dvije godine kasnije kada EMI aprila 1954. prestavlja format u Britaniji sa snimcima Hora parohijske crkve londonskog Hempsteda – Hampstead Parish Church Choir (GEP8502).
U početku proizvodna cijena EP-a bila je malo veća od proizvodne cijene singla. Stoga je bila pogodna za one koji nisu posjedovali LP ploče sa kojih su uglavnom preuzimane ključne numere.
U Jugoslaviji EP ploče se pojavljuju zahvaljujući zagrebačkom Jugotonu 1957 godine. Prvo izdanje je Plesni Orkestar Radio Zagreba “Sun Valley Jump” sa oznakom Jugoton EPY-3001.
EP je skraćenica od „extended play album“ (album produženog trajanja) i obično se odnosi na vinil ploču, ali može biti i CD ili danas – digitalno preuzimanje. Format definiše broj numera i dužinu izdanja. Najkraći EP je „4 by The Beatles“ grupe Beatles, objavljen maja 1964; sastoji od četiri pjesme koje ukupno traju 9 minuta i 33 sekunde, dok, s druge strane, glavna numera EP-a grupe The Orb Blue Room iz juna 1992. traje 39 minuta i 58 sekundi, jer bi sastavljači britanskih top-lista sadržaj duži od 40 minuta računali kao LP.
Savremeni EP-ovi obično sadrže do osam numera i traju od 15 do 30 minuta. Ove ploče su zahvalan medijum za umjetnike vezane za nezavisne kuće željne da se probiju ka potencijalnim globalnim izdavačima i širem krugu fanova.
Postoji i Magical Mystery Tour Beatlesa kao poseban kuriozitet šezdesetih. Novembra 1967. objavljen je u Britaniji kao običan (19:08) i dupli EP (36:35), a u SAD kao klasičan LP (36:35).
Svaka EP ploča ima svoju priču. Da nema, ne bi se Duško Antonić uhvatio ovog posla. Rock bez dobre priče vam je isto što i seks preko telefona…
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.