Istorija balkanske muzike: Reših da se ženim (2)

Rodio se u niškoj zanatlijskoj porodici, izučio obućarski i fotografski zanat i postao član “Abraševića”.

Učestvovao je u Balkanskom ratu odakle se vratio ranjen. U niškoj Vojnoj bolnici sreo je svog prvogučitelja glume Kostu Delinija koji ga je, po ozdravljenju, primio u svoju pozorišnu trupu Povlašćeno pozorište “Joakim Vujić”, u kojoj je Duca prvi put nastupio 6. jula 1912. godine u predstavi “Kapetanovo dete”.

U toku Prvog svjetskog rata sa srpskom vojskom prelazi preko Albanije, 1916. je na oporavku u Africi, gdjenaredne godine počinje da igra u Srpskom vojničkom pozorištu u Bizerti pa sve do početka proboja Solunskog fronta.

U predstavama je igrao mahom ženske uloge (između ostalog i Koštanu). Nastupao je se Dušanom Radenkovićem, Dušanom Životićem i Aleksandrom Zlatkovićem, pod upravom drugog učitelja Dimitrija Ginića. U Niš se vratio 7. avgusta 1919. godine kao nosilac Albanske spomenice i stupio u Povlašćeno putujuće pozorište “Trifković” Sime Bunića čije je sedište bilo u Nišu.

Istovremeno igrao je i u Narodnom pozorištu u Skoplju, gde je završio kurs glume kod reditelja Aleksandra Vereščagina. Od 1924—1925. je u Narodnom kazalištu u Splitu, 1926-1927.godine vodio je, kao upravnik, reditelj i glumac, poluprofesionalno pozorište u Štipu, 1927-1928. je kraće vrijeme u pozorištima u Bitolju i Leskovcu, 1928-1929. u dobro organizovanoj Maloj komediji Miloša Rajčevića- Čvrge, 1931-1933. u Narodnom pozorištu Moravske banovine u Nišu, 1934-1937. u Narodnom pozorištu Vrbaske banovine u Banjaluci, od avgusta 1937. godine je v.d. upravnika Pozorišta moravske banovine u Nišu, a kasnije Narodnog pozorišta u Nišu, gde je ostao i igrao kao glumac sve do godine, kada je penzionisan. Poslije penzionisanja i dalje je nastupao u manjim ulogama u ovom pozorištu sve do 1971. godine. Umro je u Nišu 1978. god u 86. godini. Narodno pozorište u Nišu Dušanu Cvetkoviću je priredilo proslavu značajnih jubileja 17. maja 1953. godine- “40 godina umjetničkog rada veterananiške scene” i 17. novembra 1974. godine- “60 godina umjetničkog rada”.

Još u mlađim godinama, pa i poslije penzionisanja pjevao je prijatnim visokim, toplim tenorom uoperetama i komadima s pjevanjem i igranjem, u solističkim izvođenjima na raznim priredbama, u pozorištu i na Radio-Beogradu. Iz Beograda 1923. godine odlazi za Pariz, gdje snima prvu ploču na srpskom jeziku za Fabriku gramofonskih ploča Pate Ferer. Snima i u Berlinu.

Artistička agencija Krampf ga angažuje za varijeteje i igra po cijeloj međuratnoj Jugoslaviji.

U Nišu, pored glume, bavi se režijom i pisanjem. Piše drame, ali i pjesme (“Oj Nišavo”, “Mori Tuto”, “Jordanke mori” i dr.) i komade (“Jovanča meraklija”, “Plamen Toplice”, “Vranjčani se sude”, “Vranjanci na Jadranu” i dr.). Posjedovao glas izuzetne ljepote, a koji ga je odvodio do Beča i Pariza. Pjesmom i pjevanjem je postigao mnogo, vrlo mnogo, kao malo koji pjevač danas, mada je njegova osnovna profesija bila gluma.

Dušan Cvetković Dule je takođe spjevao neke od najljepših pjesama koje se vezuju za niški kraj, preko 32 za koje se danas misli da su narodne — izvorne. One su samo ponarodnjene kao i mnoge. Obdaren još kao mladić pisao je stihove, kasnije pisao note i te riječi je pretvarao u muziku jerpjevaju se riječi a ne melodija. Slava, ona prava slava i popularnost došla je tek sa pločama Dušana Cvetkovića Duleta kojih je snimio 43 i to još 1928. godine. Neke od tih ploča su se čuvale upozorišnom muzeju kao posebna vrijednost. Među njima izdvajamo sljedeće naslove: “Dude, mori, dude”, “Kaži Leno koga voliš”, “Reših da se ženim”, “Stojanke, bela Vranjanke”…

Za Dušana Cvetkovića Duleta se zna da je kao glumac, pisac pozorišnih komada i upravnik pozorišta u Nišu bio jako uspješan. Ali, zaboravilo se da je on spjevao i komponovao 32 melodije među kojima se nalaze mnoge za koje se danas misli da su narodne: “Oj Nišavo, vodo mutna”, “Rakito, mori Rakito”, “Bre iskoči ludo mlado, porta da otvoriš” i danas veoma popularnu, često obrađivanu “Ne goni konja, mori moimče”, koja nažalost nije sačuvana u njegovom izvođenju.

Reših da se ženim

Reših da se ženim dok sam jošte mlad

Sirotu uzimam momu od roda poštena

Raspleti momo kose daj da ih mrsim ja

Skini sa lica veo što skriva ta oka dva

Raskopčaj momo jelek sto skriva grudi te

Daj mi da ljubim usne te usne zanosne

(Tvrdu ti veru dajem)

Kunem se draga momo živa mi bila ti

Da nikom neću reći da smo se voleli

U polju majskog cveća gde smo se sreli mi

Ostaće večiti spomen naše ljubavi