Cincari su autohton balkanski narod čija se kolijevka nalazi u široj oblasti na tromeđi Albanije, Makedonije i Grčke. Usljed velikih zuluma u 18. i 19. vijeku i ekonomske krize u 20. vijeku već tada malobrojni Cincari su se sa planinskih vrhova rasuli širom Balkanskog poluostrva i cijelog svijeta.
Tako su postali narod bez otadžbine, ali sa velikom ulogom u stvaranju modernih država. Sa građanskom kulturom koju su donosili sa sobom, sa obrazovanjem i vezama po cijelom Balkanu i Evropi brzo su postajali svojevrsna aristokratija. Prosvjeta, zdravstvo, kultura, bankarstvo, trgovina i nauka većine evropskih država su značajno unapređivane angažovanjem Cincara i njihovih potomaka.
Grci su ih zvali „Kucovlasi“, Srbi i Mađari „Cincari“, Rumuni „Aromuni“, Makedonci „Vlasi“, dok Cincarin za sebe kaže da je „Arman (Armãn)“. Po prirodi miroljubivi i pravoslavne vjere, lako su se uklapali u nove sredine, gdje su se vremenom asimilovali. Amanet koji su Cincari ostavili svojim potomcima jeste sjećanje na slavni grad Moskopolje, na slavne kapetane u borbi protiv neprijatelja i na prelijepi cincarski jezik koji kada se govori sa sobom nosi zvuk prastarog vremena.
Danas je zaista teško utvrditi korijene Cincara, a etnogeneza ovog naroda ni do danas nije u potpunosti rasvijetljena. O porijeklu Cincara najčešće pominjana teorija u nauci jeste da su oni potomci Tračana i Ilira, koji su u starom vijeku romanizovani. Savremene grčke naučne teorije pretežno zastupaju tezu da su Cincari potomci romanizovanih Helena, odnosno da su porijeklom zapravo Grci. U Rimskom carstvu, Cincari su prvo bili čuvari drumova, a zatim trgovci – snabdijevali su hranom i obezbjeđivali logistiku zarimsku vojsku. Rano su prihvatili hrišćanstvo. U 18. vijeku glavni centar im je bio Moskopolje, grad u jugozapadnom Epiru. Zna se da je od 1750. do 1769. godine Moskopolje imalo oko 50.000 stanovnika i da su skoro svi bili Cincari. Moskopolje je tada bio jedan od najvažnijih i najperspektivnijih gradova na Balkanu. U drugoj polovini 18. vijeka Moskopolje je dva puta napadano i pljačkano. Prvi put od strane muslimanskih bašibozuka 1769. godine, da bi pljačkaši Ali-paše Janjinskog nakon napada 1788. i 1821.godine sasvim razorili i spalili grad.
Cincari su se tada rasuli najviše po gradovima Balkana, gdje su već imali razgranate trgovačke veze i stanice, pa sve do Beča i Poljske. U to vrijeme su zabilježeni i dolasci cincarskih stanovnika u gradove Srbije kojima su upravljali Turci (Beograd, Niš, Kragujevac, Smederevo, Šabac, Knjaževac itd.). Naišavši na dobar prijem od strane većinskog stanovništva i lokalne vlasti, mnogi su se zadržali ovdje i trajno vezali za ovu teritoriju. Jedan dio Cincara je prešao Savu i Dunav i naselio se u današnjoj Vojvodini (tada dio Austrougarske monarhije). Cincari kao pravoslavci, lako su Srbiju prihvatili kao svoju novu otadžbinu,čak su mnogi od njih postali istaknuti borci za oslobođenje od Turaka i srpski rodoljubi.
Cincari su, kažu hronike, u Srbiju počeli da u većem broju dolaze krajem 18. vijeka, tom prilikom donijevši sa sobom svoje znanje i bogatstvo. Oni su bili tvorci njene modernizacije sredinom 19. vijeka, anjihovo poznavanje međunarodne trgovine, jezika i računa, kao i knjige i pismenost, obilježili su tadašnji kulturni život u Srbiji. Činili su elitu varoške populacije: bili su viđeni advokati, ljekari, profesori, administratori i političari. Trgovina, naročito na veliko, bila je potpuno u njihovim rukama,naročito bankarstvo. U Beogradu su najljepše kafane, a svakako i najuređenije bile njihove. Dugi niz godina su bili pravi gospodari beogradske čaršije: Ičko, Dana, Đerman, Georgijević, Toska, Hadži-Toma, Jovan Kumanudi, Guša „Veliki“, Duka Pešika i drugi. To su bili rijetko sposobni i vrlo čestiti ljudi. Svi su oni bili na vrhu društvene ljestvice do kraja prve polovine 19. vijeka. Još su 50-ih godina 19.vijeka Cincari i Grci bili najznačajniji trgovci na Dorćolu i Zereku. Šaperov djeda svakako spada u tu elitu. U našoj književnosti, Cincare i većinsko stanovništvo Srbije najupečatljivije su spojili književnici Branislav Nušič, Jovan Sterija Popović i Borislav Pekić, odnosno njihovi junaci, Ben Akiba, Kir Janja i porodicaNjegovan. Smatra se da je Pekić sedmotomnim „Zlatnim runom“, kapitalnim djelom od sedam romana, sagom o viševjekovnom putovanju balkanskih Cincara, o Njegovanima i njihovom potragom za „Zlatnim runom života“, ovjekovečio i proces nastajanja srpske građanske klase. Pekić je kompletan mit o Argonautima, prilagodio cincarsko trgovačkom mitu, koji predstavlja kao potomke drevnog kentaura Noemisa, koji je pridružio Jasonu i njegovoj ekipi na brodu Argo. Pekićeva djela od “Zlatnog runa” do“Odbrane i poslednjih dana” biće kasnije inspiracija za mladog Srđana Šapera, člana grupe „Idoli“ ikonu novog talasa koji je takođe cincarskog porijekla. Mnogi Cincari su davali stečeno u dobrotvorne svrhe i ostavili državi i srpskom narodu dio svog imetka, gradili crkve, renovirali škole, o čemu svjedoče mnoge njihove zadužbine.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.